02 · przepisy z komentarzemArt. 50. Obowiązki w zakresie przejrzystości dla dostawców i podmiotów stosujących niektóre systemy AI

Art. 50 nakłada cztery odrębne obowiązki przejrzystości, skierowane do różnych podmiotów. Ustęp 1 obciąża dostawcę: system AI przeznaczony do bezpośredniej interakcji z ludźmi ma być tak zaprojektowany, aby osoba fizyczna wiedziała, że rozmawia z systemem AI, chyba że jest to oczywiste z punktu widzenia osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej. Ustęp 2 obciąża dostawcę obowiązkiem oznakowania, w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, syntetycznych dźwięków, obrazów, wideo lub tekstu generowanych przez system AI, w tym systemy AI ogólnego zastosowania. Ustępy 3 i 4 dotyczą podmiotu stosującego: informowania osób poddanych rozpoznawaniu emocji lub kategoryzacji biometrycznej oraz ujawniania, że obraz, dźwięk lub wideo stanowiące treść deepfake albo tekst publikowany w sprawach interesu publicznego zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane.1

Wszystkie te obowiązki stosuje się od 2 sierpnia 2026 r., czyli od terminu zasadniczego wskazanego w rozporządzeniu; art. 50 nie należy do przepisów, dla których przewidziano zastosowanie wcześniejsze (rozdział V, od 2 sierpnia 2025 r.) ani późniejsze (po nowelizacji 2026/1744: załącznik III od 2 grudnia 2027 r., art. 6 ust. 1 i załącznik I od 2 sierpnia 2028 r.). Ustęp 5 wymaga, aby informacja dotarła do zainteresowanej osoby w sposób jasny i wyraźny, najpóźniej przy pierwszej interakcji lub pierwszym użyciu, oraz spełniała wymogi dostępności. Ustęp 6 zastrzega, że obowiązki z art. 50 nie wpływają na wymogi rozdziału III dotyczącego systemów wysokiego ryzyka i pozostają bez uszczerbku dla innych obowiązków przejrzystości z prawa unijnego lub krajowego.2

Ustęp 4 zwalnia z obowiązku ujawnienia, że tekst został wygenerowany przez AI, sytuacje, w których został on poddany weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a za jego publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna; ten wyjątek dotyczy wyłącznie tekstu, nie obrazu, dźwięku ani wideo. Sporne pozostaje, jak szeroko rozumieć sam próg, od którego w ogóle powstaje ten obowiązek, czyli „tekst publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym”. Część stanowisk ogranicza go do publikacji o charakterze dziennikarskim w tradycyjnym rozumieniu; inne obejmują nim także wpisy na blogach firmowych, stanowiska zawodowe czy publikacje instytucji publicznych dotyczące spraw ogółu. Przepis granicy tej nie precyzuje.

Niezależnie od tego, jak rozstrzygnie się ten spór, praktycznie bezpieczniejsze wydaje mi się oznaczanie każdej publicznie udostępnianej treści, przy której powstaniu system AI odegrał istotną rolę, niezależnie od tego, czy dana publikacja mieści się w wąskim czy szerokim rozumieniu „spraw interesu publicznego”. Dotyczy to zwłaszcza kancelarii i urzędów publikujących na swoich stronach artykuły, komentarze czy stanowiska: koszt jednego zdania informującego o wykorzystaniu AI jest niewielki, a spór interpretacyjny akurat w tym miejscu nie jest wart ryzyka zarzutu naruszenia art. 50 ust. 4.