Rekomendacje KIRP: przewodnik

Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji wydała Krajowa Izba Radców Prawnych w 2025 r. (wydanie pierwsze, Warszawa). Powstały w zespole: po stronie samorządu dr Damian Flisak i ja, a poza nim prawnicy Microsoft sp. z o.o. oraz kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. Słowem wstępnym opatrzył je Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych.

Dokument ma dwie części. Pierwsza wyjaśnia pojęcia i porządkuje przepisy, które trzeba mieć z tyłu głowy: ochronę danych osobowych, AI Act, prawo autorskie, odpowiedzialność, cyberbezpieczeństwo, przepisy o zawodzie radcy prawnego. Druga to dwadzieścia dwie rekomendacje w trzech grupach. Całość zamykają załączniki, w tym wskazówki o formułowaniu poleceń dla narzędzia.

Sam dokument opisuje siebie jako „żywy dokument”, który będzie aktualizowany wraz z rozwojem technologii i orzecznictwa. Warto to traktować dosłownie i przy każdym powołaniu się na Rekomendacje sprawdzać, czy nie ma nowszego wydania.

Mapa dwudziestu dwóch rekomendacji

Poniżej streszczenie tego, czego dotyczy każda z rekomendacji, w kolejności z dokumentu. Numery odpowiadają numeracji oryginału, żeby dało się przejść do właściwego miejsca.

A. Przygotowanie do korzystania z narzędzi AI (1 do 11)

1. ustalić, do czego narzędzie ma w kancelarii służyć;
2. sprawdzić, jakich informacji narzędzie używa i jak je przetwarza, w tym czy działa w chmurze i jak filtruje treści;
3. dobrać właściwą umowę na korzystanie z narzędzia;
4. sprawdzić, czy umowa zapewnia poufność tego, co się do narzędzia wprowadza i co się z niego otrzymuje, łącznie z tajemnicą zawodową;
5. sprawdzić, jak umowa reguluje prawa autorskie i co z tego wynika dla wykonywania zawodu;
6. sprawdzić, czy dostawca bierze na siebie obronę przed roszczeniami osób trzecich o naruszenie praw własności intelektualnej;
7. ocenić narzędzie pod kątem RODO: rola dostawcy, umowa powierzenia, klauzule informacyjne, przekazywanie danych poza Europejski Obszar Gospodarczy, ocena skutków dla ochrony danych;
8. ustalić środki bezpieczeństwa, które trzeba włączyć, skonfigurować i opisać w instrukcjach dla zespołu;
9. ocenić, czy w organizacji przydadzą się agenci AI do automatyzacji powtarzalnych czynności;
10. sprawdzić, czy narzędzie da się połączyć z systemami, z których kancelaria już korzysta;
11. ocenić, czy warto douczać model na własnych danych.

B. Wdrażanie narzędzi AI (12 do 17)

12. przejrzeć umowy z klientami pod kątem ograniczeń albo zasad korzystania z narzędzi AI;
13. ustalić, w jakich sytuacjach trzeba poinformować klienta o korzystaniu z narzędzia;
14. ustalić, kiedy potrzebna jest zgoda klienta;
15. ustalić, kiedy korzystanie z narzędzia wpływa na wynagrodzenie;
16. spisać wewnętrzne zasady korzystania z narzędzi i wskazać osobę, która je aktualizuje i odpowiada na pytania;
17. przeprowadzić wewnętrzne szkolenie przed rozpoczęciem pracy z narzędziem.

C. Stosowanie narzędzi AI (18 do 22)

18. regularnie oceniać używane narzędzia oraz to, co w międzyczasie pojawiło się na rynku;
19. regularnie przeglądać i aktualizować wewnętrzne zasady;
20. powtarzać szkolenia, a nie traktować pierwszego jako zamkniętego tematu;
21. budować wewnętrzną bazę wiedzy;
22. zarządzać zdarzeniami, w których coś poszło nie tak, i wyciągać z nich wnioski na przyszłość.

Od czego zacząć w małej kancelarii

Lista dwudziestu dwóch punktów pisana jest tak, żeby wystarczyła również dużej organizacji. Kancelaria jedno lub kilkuosobowa nie musi jednak zaczynać od początku i iść po kolei. Kolejność, którą uważam za rozsądną, wygląda tak.

Najpierw dwie kartki papieru. Rekomendacje 1 i 2: do czego narzędzie ma służyć i co się z wprowadzonymi do niego informacjami dzieje. Bez tego kolejne kroki są zgadywaniem.

Potem umowa i poufność. Rekomendacje 3, 4 i 7. To jest miejsce, w którym rozstrzyga się, czy narzędzia w ogóle wolno używać do spraw klientów, bo tajemnica zawodowa nie zna wyjątku dla wygody. Warunki bezpłatnych narzędzi konsumenckich zwykle tego testu nie przechodzą.

Potem spisane zasady i szkolenie. Rekomendacje 16 i 17. Jednocześnie zamyka to obowiązek zapewnienia kompetencji z art. 4 AI Act, który obowiązuje od 2 lutego 2025 r., więc jedna praca załatwia dwie sprawy.

Potem plan na wypadek kłopotu. Rekomendacja 22. Wystarczy ustalić, kto ma wiedzieć pierwszy, gdy okaże się, że do narzędzia trafiło coś, co trafić nie powinno.

Pozostałe rekomendacje, zwłaszcza dotyczące agentów, łączenia narzędzia z innymi systemami i douczania modeli, stają się aktualne dopiero przy większej skali.

Czym Rekomendacje są, a czym nie są

Rekomendacje są publikacją samorządu zawodowego, a nie aktem prawa powszechnie obowiązującego. Nie zastępują ani przepisów, ani Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Obowiązki wynikające z AI Act, z RODO i z przepisów o tajemnicy zawodowej obowiązują niezależnie od tego, czy ktoś Rekomendacje przeczytał.

Ich wartość jest inna: porządkują pytania, które i tak trzeba sobie zadać przed wpuszczeniem narzędzia AI do kancelarii, i robią to w kolejności, w jakiej te pytania pojawiają się w praktyce.

Gdzie znaleźć oryginał

Pełny tekst udostępnia Krajowa Izba Radców Prawnych: strona z opisem publikacji oraz plik z pełną treścią. Prawa do publikacji przysługują jej wydawcy; wszystko powyżej jest moim streszczeniem i komentarzem, a nie przedrukiem.