05 · dla: Kancelaria radcy prawnegoAI Act w kancelarii radcy prawnego

moja ocena Kancelaria jest podmiotem stosującym, więc obowiązki dostawcy i reżim wysokiego ryzyka dziś jej nie obciążają. Moim zdaniem realne ryzyko leży dziś gdzie indziej: w tajemnicy zawodowej i w staranności przy pismach.

Rola kancelarii w rozporządzeniu

Kancelaria, która kupuje gotowe narzędzie i używa go we własnej pracy, jest podmiotem stosującym. Rolę dostawcy przejmuje w dwóch układach. Pierwszy wynika wprost z definicji: dostawcą jest ten, kto rozwija system albo zleca jego rozwinięcie i oddaje go do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym, także nieodpłatnie i wyłącznie u siebie (art. 3 pkt 3). Drugi to sytuacje z art. 25 przy systemach wysokiego ryzyka: umieszczenie własnej nazwy, istotna zmiana albo zmiana przeznaczenia.

Z podziału ról wynika porządek reszty. Ocena zgodności, dokumentacja techniczna, rejestracja w bazie unijnej i oznakowanie leżą po stronie tego, kto system buduje i wprowadza do obrotu. Kancelarii zostają trzy sprawy: kompetencje osób pracujących z narzędziami, przejrzystość przy treściach wypuszczanych na zewnątrz oraz to, co obowiązywało wcześniej, czyli tajemnica zawodowa i staranność. Moim zdaniem to właśnie ta trzecia sprawa, a nie AI Act, decyduje dziś o tym, ile kancelaria naprawdę ryzykuje.

Typowe wdrożenia i co z nich wynika

Powtarzają się cztery zastosowania: streszczanie akt i dokumentów, szkic pisma do przeredagowania, przekład roboczy, przeszukiwanie własnych wzorów. Wszystkie leżą poza reżimem wysokiego ryzyka i wszystkie dotykają tajemnicy zawodowej. Ustalanie stanu prawnego i szukanie orzeczeń bez potwierdzenia w bazie tworzy dodatkowo ryzyko procesowe od pierwszego dnia.

Piąte zastosowanie jest innego rodzaju: narzędzia do naboru na aplikację, do selekcji zgłoszeń i do oceny pracy zespołu. Tu kancelaria występuje jako pracodawca i jest to jedyny realny sposób, w jaki może wejść w załącznik III (pkt 4, zatrudnienie), z obowiązkami odsuniętymi do 2 grudnia 2027 r.

Osobno stoi to, co kancelaria publikuje. Od 2 sierpnia 2026 r. art. 50 ust. 4 wymaga dwóch różnych rzeczy. Przy obrazie, dźwięku i wideo, które zostały wygenerowane albo zmanipulowane narzędziem AI, ujawnienie jest obowiązkowe, a wyjątki są tylko dwa: ściganie przestępstw oraz utwór o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze, przy którym ujawnienie ogranicza się do odpowiedniej formy. Przy tekście publikowanym w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym obowiązek również istnieje, ale odpada, gdy treść przeszła weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną i gdy za publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna. Sam podpis pod tekstem tego nie dowodzi: warunek spełnia się dopiero wtedy, gdy ktoś rzeczywiście tekst sprawdził i bierze za publikację odpowiedzialność.

Jedna sytuacja od początku do końca

Aplikant przygotowuje odpowiedź na apelację i używa narzędzia, żeby zebrać argumentację do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Dostaje cztery orzeczenia z sygnaturami, datami i cytatami.

Pierwszy ruch: sprawdzenie każdej pozycji w bazie właściwej dla danego sądu, i to nie samej sygnatury, bo numeracja jest regularna. Porównuje się numer, datę, organ i przedmiot rozstrzygnięcia. Trzy orzeczenia się potwierdzają, czwartego nie ma, a w jednym z potwierdzonych cytat pochodzi z fragmentu dotyczącego czego innego.

Drugi ruch: aplikant nie usuwa wadliwej pozycji po cichu, tylko zapisuje ją w jednym miejscu zbierającym błędy, wraz z tym, co narzędzie podało i jak było naprawdę. Po kilku miesiącach widać z tych zapisów, przy jakich zapytaniach narzędzie zawodzi.

Trzeci ruch należy do osoby podpisującej. Podpis oznacza, że cytaty zostały sprawdzone, niezależnie od tego, kto pismo pisał. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 czerwca 2026 r. (I FZ 104/26) ocenił, że „nader krytycznie należy ocenić bezrefleksyjne korzystanie z narzędzi AI przez zawodowego pełnomocnika”; trzy powołane w zażaleniu orzeczenia nie istniały w przywołanej postaci. Sankcji nie nałożono, a postanowienie nie odwołuje się do AI Act; z uzasadnienia nie wynika, jaki zawód wykonywał pełnomocnik.

Gdyby błąd trafił do akt, jedyne bezpieczne wyjście to zawiadomienie sądu i strony przeciwnej tego samego dnia, jednym pismem do obu, z podaniem, skąd błąd się wziął. Sprawy zagraniczne opisane w rejestrze pokazują zgodnie, że sankcje rosną nie za sam błąd, lecz za jego podtrzymywanie.

Najczęstsza wpadka

Nie jest nią zmyślone orzeczenie, bo to wychodzi przy pierwszym sprawdzeniu. Jest nią wprowadzenie akt do narzędzia na prywatnym koncie, bez umowy powierzenia i bez wiedzy wspólników, po wcześniejszym wycięciu nazwisk. Usunięcie nazwisk odpowiada na pytanie o dane osobowe, a tajemnica zawodowa obejmuje więcej: próg ugodowy, ocenę słabych punktów sprawy, kolejność zgłaszania dowodów. Radca ma zabezpieczyć informacje objęte tajemnicą przed niepowołanym ujawnieniem (art. 23 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego), a Regulamin wykonywania zawodu wymaga, by zabezpieczenie było adekwatne do charakteru, rodzaju i skali działalności, otoczenia oraz rodzaju informacji i ryzyka ich ujawnienia (§ 3).

Warto pamiętać, że zgoda klienta tej sprawy nie zamyka: radca nie może być zwolniony z tajemnicy co do faktów, o których dowiedział się, udzielając pomocy prawnej (art. 3 ust. 5 ustawy o radcach prawnych).

Co się zmieni w 2027 i 2028 r.

2 grudnia 2027 r. zaczyna obowiązywać reżim dla systemów z załącznika III. Dla kancelarii ma to znaczenie w jednej roli, pracodawcy: przy narzędziach kadrowych wchodzą obowiązki z art. 26, w tym używanie systemu zgodnie z instrukcją, powierzenie nadzoru osobie o odpowiednich kompetencjach, monitorowanie działania i przechowywanie rejestrów zdarzeń. Dochodzi obowiązek uprzedniego poinformowania pracowników i ich przedstawicieli, że system będzie wobec nich wykorzystywany (art. 26 ust. 7).

2 sierpnia 2028 r. zaczyna obowiązywać reżim dla systemów z załącznika I, czyli AI w produktach objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym. Kancelarii dotyczy to zwykle nie we własnej pracy, tylko w doradztwie dla klientów produkcyjnych.

Wcześniej wypadają dwie daty. 2 grudnia 2026 r. wchodzą dwa nowe zakazy dopisane do art. 5. Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji wchodzi w życie 11 sierpnia 2026 r. i ustanawia organem nadzoru rynku Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, a jej przepisy o kontroli, postępowaniu i karach zaczynają obowiązywać 28 października 2026 r. Praktyki tego organu jeszcze nie ma.

Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3 pkt 3 i 4, art. 4, art. 5 ust. 1 lit. f, art. 25, art. 26, art. 50 ust. 4, art. 99 oraz załącznik III pkt 4 i 8; rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act, w mocy od 27 lipca 2026 r.; ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, art. 3 ust. 2-5 i art. 64 ust. 1 (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 499); Kodeks Etyki Radcy Prawnego, art. 15 ust. 2, art. 17 i art. 23, oraz Regulamin wykonywania zawodu radcy prawnego, § 3 i § 4 ust. 2; postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych); ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Sprawdzone 5.08.2026. Treść ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnej sytuacji. Kryteria doboru i cykl przeglądu opisuje metodologia.