obowiązekInformowanie, że rozmówcą jest system AI

stan ustalony System AI, z którym człowiek rozmawia bezpośrednio, ma być zbudowany tak, żeby rozmówca wiedział, że po drugiej stronie jest system AI, a informacja musi do niego dotrzeć najpóźniej przy pierwszej interakcji, w formie jasnej, rozróżnialnej i dostępnej.

kogo dotyczy

Formalnie dostawcę (art. 3 pkt 3): tego, kto system rozwija albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą. W praktyce rolę tę przyjmuje także firma, urząd czy kancelaria, które zamówiły asystenta u zewnętrznej firmy i uruchomiły go u siebie pod własną marką, bo oddanie do użytku obejmuje również użycie na własne potrzeby. Podmiot stosujący cudze narzędzie pod cudzą marką nie jest adresatem ust. 1, ale odpowiada za to, żeby nie usunąć ani nie ukryć oznaczenia przygotowanego przez dostawcę i żeby własna konfiguracja nie wprowadzała rozmówcy w błąd.

od kiedy

2 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 przesunęło terminy dla systemów wysokiego ryzyka, ale daty stosowania art. 50 nie ruszyło. Okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r., o którym mówi się przy art. 50, dotyczy wyłącznie oznaczania treści syntetycznych w formacie odczytywalnym maszynowo (art. 50 ust. 2) i tylko systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r.; obowiązku informacyjnego z ust. 1 nie odracza.

podstawa

Art. 50 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 3 pkt 3 i 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 brzmienia tych ustępów nie zmieniło.

co grozi za brak

Naruszenie obowiązków przejrzystości z art. 50 jest objęte katalogiem z art. 99 ust. 4: administracyjna kara pieniężna do 15 000 000 euro albo, w przypadku przedsiębiorstwa, do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która kwota jest wyższa; dla małych i średnich przedsiębiorstw stosuje się wartość niższą (art. 99 ust. 6). W Polsce karę nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji na podmiot obowiązany do przestrzegania rozporządzenia (art. 104 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2026 r.); przepisy o kontroli, postępowaniu i karach zaczynają obowiązywać 28 października 2026 r. (art. 127). Poza karą administracyjną trzeba liczyć się z ryzykiem zarzutu nieuczciwej praktyki rynkowej, jeżeli przemilczenie automatycznego charakteru rozmowy wpłynęło na decyzję konsumenta.

Na czym polega obowiązek

Przepis obciąża dostawcę, czyli podmiot, który system rozwija albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą (art. 3 pkt 3). Dostawca ma zaprojektować system przeznaczony do bezpośredniej interakcji z osobami fizycznymi tak, żeby te osoby były informowane, że prowadzą interakcję z systemem AI. Obowiązek odpada tylko wtedy, gdy jest to oczywiste z perspektywy osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej, przy uwzględnieniu okoliczności i kontekstu wykorzystania. Osobne wyłączenie obejmuje systemy, na których stosowanie zezwala prawo w celu wykrywania przestępstw, zapobiegania im i ich ścigania.

Ustęp 5 dokłada trzy wymogi co do samego przekazu: informacja ma być jasna i rozróżnialna, ma dotrzeć najpóźniej w chwili pierwszej interakcji i ma odpowiadać mającym zastosowanie wymogom dostępności. Trzeci wymóg bywa pomijany, a to on decyduje o tym, czy oznaczenie w oknie rozmowy odczyta program czytający ekran i czy usłyszy je osoba dzwoniąca na infolinię.

Jedna sytuacja od początku do końca

Towarzystwo ubezpieczeniowe zamawia u zewnętrznej firmy asystenta tekstowego do obsługi zgłoszeń szkód i uruchamia go na swojej stronie pod własną marką. Ponieważ oddaje system do użytku pod własną nazwą, występuje w roli dostawcy, choć samo nie napisało ani linijki kodu.

Zespół obsługi spisuje trzy miejsca kontaktu: okno na stronie, asystent w aplikacji i automatyczna odpowiedź w skrzynce zgłoszeniowej. W oknie i w aplikacji komunikat pojawia się jako pierwsza wiadomość i zostaje widoczny w nagłówku rozmowy. W skrzynce trafia do pierwszego zdania odpowiedzi, a nie do stopki.

Test dostępności pokazuje, że w aplikacji komunikat jest grafiką bez opisu, więc program czytający ekran go pomija. Poprawka zajmuje jeden dzień. Zrzuty ekranu z datą trafiają do teczki razem z notatką z testu, a sprawdzenie komunikatu wchodzi na listę kontrolną wdrożeń, żeby kolejna zmiana interfejsu go nie skasowała.

Typowa wpadka

Umieszczenie informacji w regulaminie usługi albo w polityce prywatności zamiast w oknie rozmowy. Przepis wymaga, żeby informacja dotarła najpóźniej przy pierwszej interakcji, a dokument, do którego trzeba osobno przejść, tego nie zapewnia.

Druga wpadka: powołanie się na oczywistość bez zapisania, dlaczego. Wyjątek istnieje, ale ocenia się go z perspektywy osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej, a przy asystencie zbudowanym tak, by brzmiał jak człowiek, argument o oczywistości jest trudny do obrony.

Trzecia: nazwanie asystenta imieniem i nadanie mu zdjęcia profilowego, przy jednoczesnym poleganiu na tym, że rozmówca sam się domyśli.

Czego dziś nie da się rozstrzygnąć

Nie ma praktyki organu ani orzecznictwa co do tego, kiedy automatyczny charakter rozmowy jest oczywisty w rozumieniu wyjątku. Nie wiadomo też, jak organ potraktuje sytuację, w której komunikat jest obecny, ale rozmówca go nie zauważa, bo interfejs prowadzi uwagę gdzie indziej.

Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3 pkt 3 i 4, art. 50 ust. 1 i 5, art. 99 ust. 4 i 6 oraz art. 113; rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act, weszło w życie 27 lipca 2026 r.; ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003), art. 104 ust. 1 i art. 127. Sprawdzone 5.08.2026. Treść ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnego wdrożenia. Kryteria doboru i cykl przeglądu opisuje metodologia.