obowiązek
Informowanie, że rozmówcą jest system AI
- kogo dotyczy
- Formalnie dostawcę (art. 3 pkt 3), czyli tego, kto system rozwija albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą. W praktyce rolę tę przyjmuje także firma, urząd czy kancelaria, które zamówiły asystenta u zewnętrznej firmy i uruchomiły go u siebie pod własną marką, bo oddanie do użytku obejmuje również użycie na własne potrzeby. Podmiot stosujący cudze narzędzie pod cudzą marką nie jest adresatem ust. 1, ale odpowiada za to, żeby nie usunąć ani nie ukryć oznaczenia przygotowanego przez dostawcę i żeby własna konfiguracja nie wprowadzała rozmówcy w błąd.
- od kiedy
- 2 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 przesunęło terminy dla systemów wysokiego ryzyka, ale daty stosowania art. 50 nie ruszyło. Okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r., o którym mówi się przy art. 50, dotyczy wyłącznie oznaczania treści syntetycznych w formacie odczytywalnym maszynowo (art. 50 ust. 2) i tylko systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r., a obowiązku informacyjnego z ust. 1 nie odracza.
- podstawa
- Art. 50 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 3 pkt 3 i 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 brzmienia tych ustępów nie zmieniło.
- co grozi za brak
- Naruszenie obowiązków przejrzystości z art. 50 jest objęte katalogiem z art. 99 ust. 4 i zagrożone administracyjną karą pieniężną do 15 000 000 euro albo, w przypadku przedsiębiorstwa, do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. Dla małych i średnich przedsiębiorstw stosuje się wartość niższą (art. 99 ust. 6), a dla małych spółek o średniej kapitalizacji ta sama reguła dotyczy kar z ust. 4 i 5 (art. 99 ust. 6a). W Polsce karę nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji na podmiot obowiązany do przestrzegania rozporządzenia (art. 104 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2026 r.). Przepisy o kontroli, postępowaniu i karach mają zastosowanie od 28 października 2026 r. (art. 127). Poza karą administracyjną trzeba liczyć się z ryzykiem zarzutu nieuczciwej praktyki rynkowej, jeżeli przemilczenie automatycznego charakteru rozmowy wpłynęło na decyzję konsumenta.
Spis treści
Na czym polega obowiązek
Przepis obciąża dostawcę, czyli podmiot, który system rozwija albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą (art. 3 pkt 3). Dostawca ma zaprojektować system przeznaczony do bezpośredniej interakcji z osobami fizycznymi tak, żeby te osoby były informowane, że prowadzą interakcję z systemem AI. Obowiązek odpada tylko wtedy, gdy jest to oczywiste z perspektywy osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej, przy uwzględnieniu okoliczności i kontekstu wykorzystania. Osobne wyłączenie obejmuje systemy, na których stosowanie zezwala prawo w celu wykrywania przestępstw, zapobiegania im i ich ścigania.
Ustęp 5 dokłada trzy wymogi co do samego przekazu. Informacja ma być jasna i rozróżnialna, ma dotrzeć najpóźniej w chwili pierwszej interakcji i ma odpowiadać mającym zastosowanie wymogom dostępności. Trzeci wymóg bywa pomijany, a to on decyduje o tym, czy oznaczenie w oknie rozmowy odczyta program czytający ekran i czy usłyszy je osoba dzwoniąca na infolinię.
Przykładowe wdrożenie asystenta tekstowego w towarzystwie ubezpieczeniowym
Towarzystwo ubezpieczeniowe zamawia u zewnętrznej firmy asystenta tekstowego do obsługi zgłoszeń szkód i uruchamia go na swojej stronie pod własną marką. Ponieważ oddaje system do użytku pod własną nazwą, występuje w roli dostawcy, choć samo nie napisało ani linijki kodu.
Zespół obsługi spisuje trzy miejsca kontaktu, czyli okno na stronie, asystenta w aplikacji i automatyczną odpowiedź w skrzynce zgłoszeniowej. W oknie i w aplikacji komunikat pojawia się jako pierwsza wiadomość i zostaje widoczny w nagłówku rozmowy. W skrzynce trafia do pierwszego zdania odpowiedzi.
Test dostępności pokazuje, że w aplikacji komunikat jest grafiką bez opisu, więc program czytający ekran go pomija. Poprawka zajmuje jeden dzień. Zrzuty ekranu z datą trafiają do teczki razem z notatką z testu, a sprawdzenie komunikatu wchodzi na listę kontrolną wdrożeń, żeby kolejna zmiana interfejsu go nie skasowała.
Informacja poza oknem rozmowy, niezapisana oczywistość i asystent z imieniem i zdjęciem
Umieszczenie informacji w regulaminie usługi albo w polityce prywatności zamiast w oknie rozmowy. Przepis wymaga, żeby informacja dotarła najpóźniej przy pierwszej interakcji, a dokument, do którego trzeba osobno przejść, tego nie zapewnia.
Drugim błędem jest powołanie się na oczywistość bez zapisania, dlaczego. Wyjątek istnieje, ale ocenia się go z perspektywy osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej, a przy asystencie zbudowanym tak, by brzmiał jak człowiek, argument o oczywistości jest trudny do obrony.
Trzecim błędem jest nazwanie asystenta imieniem i nadanie mu zdjęcia profilowego, przy jednoczesnym poleganiu na tym, że rozmówca sam się domyśli.
Zagadnienia nierozstrzygnięte
Nie ma praktyki organu ani orzecznictwa co do tego, kiedy automatyczny charakter rozmowy jest oczywisty w rozumieniu wyjątku. Nie wiadomo też, jak organ potraktuje sytuację, w której komunikat jest obecny, ale rozmówca go nie zauważa, bo interfejs prowadzi uwagę gdzie indziej.
Co zrobić
- Ustal rolę organizacji przy każdym narzędziu rozmawiającym z ludźmi, czyli sprawdź, czy udostępniasz je pod własną nazwą albo oddajesz do użytku na własne potrzeby, czy tylko korzystasz z cudzego systemu działającego pod cudzą marką. (osoba odpowiedzialna za narzędzie po stronie biznesu, z opinią prawnika)
- Spisz wszystkie punkty, w których człowiek z zewnątrz styka się z narzędziem, na przykład okno rozmowy na stronie, asystenta w aplikacji, infolinię z głosem syntetycznym, automatyczne odpowiedzi w skrzynce i bota w komunikatorze. (właściciele kanałów obsługi razem z zespołem informatycznym)
- Dla każdego punktu ustal treść i miejsce komunikatu tak, żeby padł przed pierwszą wypowiedzią rozmówcy i nie znikał w trakcie rozmowy. Regulamin usługi i polityka prywatności tego wymogu nie załatwiają. (osoba odpowiedzialna za treści w kanale obsługi)
- Sprawdź dostępność komunikatu pod kątem tego, czy odczyta go program czytający ekran, czy wystarcza kontrast i wielkość liter, czy przy kanale głosowym informacja pada, a nie tylko wyświetla się na ekranie. (koordynator do spraw dostępności albo osoba pełniąca tę funkcję)
- Wpisz sprawdzenie komunikatu do listy kontrolnej wdrożeń, żeby aktualizacja interfejsu nie usunęła go po cichu. (zespół informatyczny)
Czym wykazać, że obowiązek wykonano
Wpis w wykazie systemów AI obejmuje nazwę narzędzia, dostawcę, rolę organizacji (dostawca czy podmiot stosujący) oraz kanały, w których narzędzie działa. Do tego datowane zrzuty ekranu każdego punktu kontaktu z widocznym komunikatem, a przy asystencie głosowym nagranie pierwszych sekund połączenia. Notatka z testu dostępności zawiera wynik odczytu przez program czytający ekran, zmierzony kontrast oraz informację, kto i kiedy testował. Jeżeli organizacja powołuje się na wyjątek oczywistości, pisemne uzasadnienie z datą i podpisem osoby decydującej. Umowa z dostawcą z postanowieniem o oznaczeniu i o zakazie jego usuwania przy aktualizacjach. Wreszcie ślad w procedurze zmian, z którego widać, że po każdej zmianie interfejsu ktoś potwierdził obecność komunikatu. Wykazuje się ciągłość obecności komunikatu, której nie potwierdza pojedynczy zrzut ekranu sprzed dwóch lat.
Źródła
- rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3 pkt 3 i 4, art. 50 ust. 1 i 5, art. 99 ust. 4 i 6 oraz art. 113
- rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act, weszło w życie 27 lipca 2026 r.
- ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003), art. 104 ust. 1 i art. 127
Sprawdzone 18.10.2026. Treść ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnego wdrożenia. Kryteria doboru i cykl przeglądu opisuje metodologia.
informacja o współpracy
Szkolenia zamknięte z AI Act prowadzę dla kancelarii, urzędów, uczelni i zarządów spółek, a na konferencjach występuję z wykładami o prawie AI.
- Szkolenie z AI Act dla kancelarii prawnej
- Szkolenie z AI Act dla urzędu i jednostki samorządu
- Sesja o AI dla zarządu
- Wszystkie formaty i najbliższe wystąpienia
Wystarczy krótka wiadomość na adres pawel.kowalski@luminai.pl albo gotowy szablon wiadomości. Odpowiadam w ciągu dwóch dni roboczych, a zapytanie do niczego nie zobowiązuje.