Oznaczanie treści wygenerowanych przez AI

Dwa różne obowiązki pod jednym numerem

Art. 50 ust. 2 i ust. 4 bywają traktowane łącznie jako oznaczanie AI, a mają innych adresatów i inną technikę wykonania.

Ust. 2 obciąża dostawcę systemu generującego syntetyczne dźwięki, obrazy, wideo lub tekst. Ma on zapewnić, że wynik niesie oznaczenie w formacie nadającym się do odczytu maszynowego i jest wykrywalny jako sztucznie wygenerowany albo zmanipulowany. Rozporządzenie nie narzuca techniki, więc w grę wchodzą metadane, niewidoczny znak wodny, poświadczenie pochodzenia treści albo połączenie tych rozwiązań. Mają być skuteczne, interoperacyjne, odporne i niezawodne, z uwzględnieniem wykonalności technicznej, rodzaju treści, kosztów wdrożenia i stanu wiedzy technicznej.

Ust. 4 obciąża podmiot stosujący i dzieli się na dwie części. Pierwsza dotyczy treści deepfake, a definicja z art. 3 pkt 60 obejmuje wyłącznie obrazy, treści dźwiękowe i wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia i które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne. Tu ujawnienie jest bezwarunkowe, z dwoma wyjątkami, którymi są ściganie przestępstw oraz utwór o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze, przy którym ujawnienie ogranicza się do formy nieutrudniającej odbioru dzieła.

Druga część dotyczy tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. Tu ujawnienie odpada, gdy treść przeszła weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną i gdy za publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna. Ten wyjątek nie rozciąga się na obraz, dźwięk ani wideo, co bywa najczęstszym nieporozumieniem przy tym przepisie.

Kodeks praktyk jako dobrowolne narzędzie wykazywania zgodności

Art. 50 ust. 7 przewiduje kodeksy praktyk, które mają ułatwić wykonywanie obowiązków wykrywania, oznaczania i etykietowania treści sztucznie wygenerowanych lub zmanipulowanych. Taki kodeks już istnieje. Kodeks praktyk w sprawie przejrzystości treści generowanych przez AI opublikowano 10 czerwca 2026 r., a do końca lipca 2026 r. przystąpiło do niego około 190 podmiotów. Sekcja 1 kodeksu dotyczy dostawców, czyli oznaczania maszynowego i wykrywalności treści, a sekcja 2 podmiotów stosujących, czyli etykietowania treści deepfake oraz tekstów publikowanych w sprawach interesu publicznego. Komisja i Rada ds. AI potwierdziły, że kodeks jest odpowiednim dobrowolnym narzędziem wykazywania zgodności z obowiązkami przejrzystości.

Dla organizacji oznacza to, że przystąpienie jest dobrowolne, a obowiązki z art. 50 wiążą także tych, którzy kodeksu nie podpisali. Podpisanie nie zwalnia z wykonania obowiązków, daje natomiast przewidywalność co do sposobu ich wykonania i jednolitość praktyki między państwami członkowskimi. Przy zakupie narzędzia zapytaj dostawcę wprost, czy jest sygnatariuszem kodeksu i jak wykonuje jego sekcję 1, bo odpowiedź nadaje się do teczki z dokumentacją.

Przykładowa kampania z materiałem wideo z postacią prezesa

Spółka przygotowuje kampanię z materiałem wideo, w którym postać prezesa mówi tekst nagrany osobno i dopasowany narzędziem generatywnym. Materiał trafia na stronę i do serwisów społecznościowych.

Pierwsze pytanie brzmi, czy to deepfake w rozumieniu art. 3 pkt 60. Materiał przedstawia istniejącą osobę i odbiorca mógłby uznać go za autentyczny, więc kwalifikacja jest prawdopodobna i tak trzeba go potraktować. Ujawnienie jest zatem obowiązkowe i nie da się go uniknąć przez to, że materiał zatwierdził dział prawny.

Drugie pytanie dotyczy tego, jak ujawnić. Formuła musi być czytelna dla odbiorcy, a nie ukryta w opisie pod materiałem, do którego trzeba rozwinąć tekst. Trzecie pytanie dotyczy tego, czy oznaczenie maszynowe, które osadził dostawca narzędzia, przetrwało obróbkę i wgranie na platformę. Sprawdzenie polega na pobraniu pliku już ze strony i zajrzeniu do jego właściwości, bo część serwisów usuwa metadane przy przetwarzaniu.

Do teczki trafiają wpis w rejestrze publikacji, zrzut z widoczną formułą ujawnienia, oświadczenie dostawcy o technice oznaczania i wynik sprawdzenia metadanych po publikacji.

Poleganie na podpisie człowieka i na oznaczeniu osadzonym przez narzędzie

Przyjęcie, że skoro pod tekstem podpisuje się człowiek, to obowiązek odpada. Wyłączenie z ust. 4 dotyczy wyłącznie tekstu i wymaga rzeczywistej weryfikacji lub kontroli redakcyjnej oraz ponoszenia odpowiedzialności redakcyjnej, a przy nagraniu i grafice nie działa w ogóle.

Drugim błędem jest liczenie na to, że oznaczenie osadzone przez narzędzie wystarczy. Ust. 2 obciąża dostawcę i dotyczy warstwy maszynowej, a ujawnienie wobec odbiorcy z ust. 4 jest osobnym obowiązkiem i wymaga formy zrozumiałej dla człowieka.

Zagadnienia nierozstrzygnięte

Nie ma praktyki co do granicy pojęcia spraw leżących w interesie publicznym, a od niej zależy zakres obowiązku przy tekście. Nie wiadomo też, jak organ potraktuje sytuację, w której oznaczenie maszynowe zostało usunięte nie przez publikującego, lecz przez platformę przetwarzającą plik. Sporny bywa również próg, po przekroczeniu którego organizacja modyfikująca cudzy system wchodzi w rolę dostawcy i przejmuje obowiązek z ust. 2.