obowiązekOznaczanie treści wygenerowanych przez AI

stan ustalony Dostawca systemu generującego treść osadza w wynikach oznaczenie w formacie odczytywalnym maszynowo, a organizacja publikująca materiał ujawnia odbiorcy, że obraz, dźwięk lub wideo powstały albo zostały zmienione przez AI.

kogo dotyczy

Ust. 2 obciąża dostawcę systemu generującego syntetyczne dźwięki, obrazy, wideo lub tekst, w tym dostawcę systemu ogólnego przeznaczenia; w praktyce jest to producent narzędzia, a nie urząd czy spółka, która z narzędzia korzysta. Sytuacja zmienia się, gdy organizacja udostępnia system dalej pod własną nazwą albo istotnie go modyfikuje, bo wtedy sama wchodzi w rolę dostawcy. Ust. 4 obciąża podmiot stosujący, czyli tego, kto materiał publikuje: dział komunikacji, agencję, redakcję, urząd, kancelarię, jednoosobową działalność prowadzącą profil firmowy.

od kiedy

2 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 nie przesunęło art. 50, w odróżnieniu od sekcji 1-3 rozdziału III o systemach wysokiego ryzyka, gdzie daty przeniesiono na 2 grudnia 2027 r. (załącznik III) i 2 sierpnia 2028 r. (załącznik I). Dla obowiązku z art. 50 ust. 2 dodano okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r., obejmujący wyłącznie dostawców systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. Ujawnienie z ust. 4 obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r. bez ulgi.

podstawa

Art. 50 ust. 2, 4 i 5 oraz art. 3 pkt 60 rozporządzenia (UE) 2024/1689; przepis przejściowy dla oznaczania maszynowego dodany rozporządzeniem (UE) 2026/1744.

co grozi za brak

Art. 50 jest wymieniony w katalogu z art. 99 ust. 4: administracyjna kara pieniężna do 15 000 000 euro albo do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która kwota jest wyższa; dla małych i średnich przedsiębiorstw stosuje się wartość niższą (art. 99 ust. 6). W Polsce karę nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji na podmiot obowiązany do przestrzegania rozporządzenia (art. 104 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2026 r.); przepisy o kontroli, postępowaniu i karach zaczynają obowiązywać 28 października 2026 r. (art. 127). Między 2 sierpnia a 28 października 2026 r. obowiązek wiąże, choć organ nie może jeszcze prowadzić postępowania. Odpowiedzialność za wykroczenie z art. 112 i art. 113 ustawy nie wiąże się z tym obowiązkiem: dotyczy utrudniania kontroli oraz niewykonania decyzji nakazującej zaprzestanie stosowania systemu.

Dwa różne obowiązki pod jednym numerem

Art. 50 ust. 2 i ust. 4 bywają traktowane łącznie jako oznaczanie AI, a mają innych adresatów i inną technikę wykonania.

Ust. 2 obciąża dostawcę systemu generującego syntetyczne dźwięki, obrazy, wideo lub tekst. Ma on zapewnić, że wynik niesie oznaczenie w formacie nadającym się do odczytu maszynowego i jest wykrywalny jako sztucznie wygenerowany albo zmanipulowany. Rozporządzenie nie narzuca techniki: w grę wchodzą metadane, niewidoczny znak wodny, poświadczenie pochodzenia treści albo połączenie tych rozwiązań. Mają być skuteczne, interoperacyjne, odporne i niezawodne, z uwzględnieniem wykonalności technicznej, rodzaju treści, kosztów wdrożenia i stanu wiedzy technicznej.

Ust. 4 obciąża podmiot stosujący i dzieli się na dwie części. Pierwsza dotyczy treści deepfake, a definicja z art. 3 pkt 60 obejmuje wyłącznie obrazy, treści dźwiękowe i wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia i które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne. Tu ujawnienie jest bezwarunkowe, z dwoma wyjątkami: ściganie przestępstw oraz utwór o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze, przy którym ujawnienie ogranicza się do formy nieutrudniającej odbioru dzieła.

Druga część dotyczy tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. Tu ujawnienie odpada, gdy treść przeszła weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną i gdy za publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna. Ten wyjątek nie rozciąga się na obraz, dźwięk ani wideo, co bywa najczęstszym nieporozumieniem przy tym przepisie.

Jedna sytuacja od początku do końca

Spółka przygotowuje kampanię z materiałem wideo, w którym postać prezesa mówi tekst nagrany osobno i dopasowany narzędziem generatywnym. Materiał trafia na stronę i do serwisów społecznościowych.

Pierwsze pytanie: czy to deepfake w rozumieniu art. 3 pkt 60. Materiał przedstawia istniejącą osobę i odbiorca mógłby uznać go za autentyczny, więc kwalifikacja jest prawdopodobna i tak trzeba go potraktować. Ujawnienie jest zatem obowiązkowe i nie da się go uniknąć przez to, że materiał zatwierdził dział prawny.

Drugie: jak ujawnić. Formuła musi być czytelna dla odbiorcy, a nie ukryta w opisie pod materiałem, do którego trzeba rozwinąć tekst. Trzecie: czy oznaczenie maszynowe, które osadził dostawca narzędzia, przetrwało obróbkę i wgranie na platformę. Sprawdzenie polega na pobraniu pliku już ze strony i zajrzeniu do jego właściwości, bo część serwisów usuwa metadane przy przetwarzaniu.

Do teczki trafiają: wpis w rejestrze publikacji, zrzut z widoczną formułą ujawnienia, oświadczenie dostawcy o technice oznaczania i wynik sprawdzenia metadanych po publikacji.

Typowa wpadka

Przyjęcie, że skoro pod tekstem podpisuje się człowiek, to obowiązek odpada. Wyłączenie z ust. 4 dotyczy wyłącznie tekstu i wymaga rzeczywistej weryfikacji lub kontroli redakcyjnej oraz ponoszenia odpowiedzialności redakcyjnej; przy nagraniu i grafice nie działa w ogóle.

Druga wpadka: liczenie na to, że oznaczenie osadzone przez narzędzie wystarczy. Ust. 2 obciąża dostawcę i dotyczy warstwy maszynowej; ujawnienie wobec odbiorcy z ust. 4 jest osobnym obowiązkiem i wymaga formy zrozumiałej dla człowieka.

Czego dziś nie da się rozstrzygnąć

Nie ma praktyki co do granicy pojęcia spraw leżących w interesie publicznym, a od niej zależy zakres obowiązku przy tekście. Nie wiadomo też, jak organ potraktuje sytuację, w której oznaczenie maszynowe zostało usunięte nie przez publikującego, lecz przez platformę przetwarzającą plik. Sporny bywa również próg, po przekroczeniu którego organizacja modyfikująca cudzy system wchodzi w rolę dostawcy i przejmuje obowiązek z ust. 2.

Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3 pkt 60, art. 50 ust. 2, 4 i 5, art. 99 ust. 4 i 6 oraz art. 113; rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act, weszło w życie 27 lipca 2026 r.; ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003), art. 104 ust. 1, art. 112, art. 113 i art. 127. Sprawdzone 5.08.2026. Treść ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnego wdrożenia. Kryteria doboru i cykl przeglądu opisuje metodologia.