obowiązekRozwijanie kompetencji personelu w zakresie AI
stan ustalony Podejmij i udokumentuj środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI u osób, które w imieniu organizacji obsługują systemy AI, dobrane do ich zadań i do konkretnych narzędzi.
- kogo dotyczy
- Dostawca i podmiot stosujący system AI. W praktyce: każdy pracodawca i każdy urząd, w którym ludzie używają narzędzi AI w zadaniach służbowych, niezależnie od tego, czy narzędzie kupiono gotowe, czy zbudowano samodzielnie. Obowiązek obejmuje nie tylko pracowników, lecz także inne osoby obsługujące system w imieniu organizacji: zleceniobiorców, stażystów, firmę zewnętrzną wykonującą zadania na rzecz organizacji. Nie obejmuje osoby korzystającej z AI prywatnie, poza działalnością zawodową.
- od kiedy
- 2 lutego 2025 r. Art. 4 leży w rozdziale I, którego odroczenie z rozporządzenia 2026/1744 nie obejmuje. Data stosowania się nie zmieniła, zmieniła się treść obowiązku: złagodzone brzmienie obowiązuje od 27 lipca 2026 r.
- podstawa
- Art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/1744.
- co grozi za brak
- Art. 4 nie został wymieniony w katalogu z art. 99 ust. 4 rozporządzenia, więc za sam brak środków wspierających kompetencje nie przewidziano odrębnej stawki kary. Nie stawia to art. 4 poza zakresem art. 99 ust. 1, który po nowelizacji wymienia wprost administracyjne kary pieniężne. Skutki są przede wszystkim pośrednie: nieprzygotowany personel przekłada się na obowiązki objęte karą wprost, czyli przejrzystość z art. 50, a przy systemach wysokiego ryzyka nadzór człowieka z art. 26 ust. 2. W sporze cywilnym i w ocenie działania zarządu brak takich środków bywa argumentem o niedochowaniu należytej staranności.
Co przepis nakazuje po nowelizacji
Art. 4 w pierwotnym brzmieniu kazał zapewnić dostateczny poziom kompetencji w zakresie AI. Rozporządzenie (UE) 2026/1744, obowiązujące od 27 lipca 2026 r., przestawiło ten obowiązek na podejmowanie środków wspierających rozwój takich kompetencji i dodało zastrzeżenie, że przepis nie wymaga gwarantowania określonego poziomu u konkretnej osoby. Zmieniła się miara, nie istnienie obowiązku: organizacja nadal ma coś zrobić i nadal musi to wykazać, tylko wykazuje staranność w doborze środków, a nie zdany egzamin. Złagodzenie brzmienia nie tworzy przy tym obowiązku powtórzenia działań podjętych wcześniej.
Środki mają być dobrane do wiedzy technicznej, doświadczenia, wykształcenia i przeszkolenia tych osób, do kontekstu, w jakim system będzie używany, oraz do osób, wobec których system będzie stosowany. Z tego wynika, że jeden program dla całej organizacji rzadko wystarczy: inaczej wygląda przygotowanie osoby, która narzędziem streszcza dokumenty, a inaczej osoby, która na tej podstawie podejmuje decyzję dotyczącą obywatela albo klienta.
Jedna sytuacja od początku do końca
Wydział urzędu miasta kupuje dostęp do narzędzia, które streszcza wnioski mieszkańców i podpowiada projekt odpowiedzi. Sekretarz ustala trzy grupy: pracownicy kancelarii (wprowadzają pismo i czytają streszczenie), referenci (zatwierdzają projekt odpowiedzi), naczelnik (podpisuje pismo wychodzące).
Dla każdej grupy powstaje inny zakres. Kancelaria dostaje zasady, jakich danych nie wprowadza się do narzędzia i po czym poznać, że streszczenie pominęło żądanie strony. Referenci dostają przykłady, w których narzędzie podało nieistniejącą podstawę prawną, oraz regułę, że projekt odpowiedzi sprawdza się przy tekście źródłowym, a nie przy streszczeniu. Naczelnik dostaje zakres własnej odpowiedzialności za podpis.
Zajęcia trwają dwie godziny dla kancelarii i trzy dla referentów, kończą się listą obecności i krótkim materiałem na piśmie. Zasady korzystania wchodzą zarządzeniem, a każda nowa osoba dostaje je razem z upoważnieniem do przetwarzania danych. Po pół roku dostawca zmienia model, więc wydział robi godzinne odświeżenie i odnotowuje je w tej samej teczce. Całość mieści się na kilkunastu stronach i daje się pokazać w dniu kontroli bez odtwarzania czegokolwiek z pamięci.
Typowa wpadka
Zakup jednego ogólnego kursu w sieci dla wszystkich, zebranie zaświadczeń i uznanie tematu za zamknięty. Zaświadczenie mówi, że ktoś obejrzał materiał o sztucznej inteligencji, ale nie mówi, jakiego narzędzia dotyczyło, kiedy ta osoba dostała do niego dostęp ani co ma zrobić, gdy wynik wygląda podejrzanie.
Druga wpadka: zajęcia przeprowadzone po tym, jak pracownicy używali narzędzia już od kilku miesięcy, przy czym data w dokumentach sama to ujawnia. Trzecia: pominięcie osób spoza etatu oraz zarządu, który zatwierdził zakup, a potem nie potrafi powiedzieć, co zatwierdził; szerzej o tym w odpowiedzialności zarządu.
Czego dziś nie da się rozstrzygnąć
Przepis nie podaje ani liczby godzin, ani formy, ani okresu ważności przygotowania. Nie wiadomo, czy krajowy organ uzna sam materiał na piśmie, bez zajęć, za wystarczający środek. Sporny jest też zasięg zwrotu o osobach działających w imieniu organizacji przy rozbudowanym łańcuchu podwykonawców.
Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji daje Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji narzędzia kontrolne dopiero od 28 października 2026 r., więc praktyki kontrolnej jeszcze nie ma i przez najbliższe miesiące nie będzie.
- Zrób spis systemów AI faktycznie używanych w organizacji, z podaniem, kto z nich korzysta i w jakich zadaniach. Uwzględnij narzędzia wbudowane w pakiety biurowe i te używane nieformalnie. (osoba odpowiedzialna za obszar AI, na podstawie danych z komórek merytorycznych i od informatyków)
- Podziel osoby na grupy według roli przy narzędziu: kto wprowadza materiał, kto zatwierdza wynik, kto kupuje i wdraża, kto odpowiada za decyzję wychodzącą na zewnątrz. (kadry razem z osobą odpowiedzialną za obszar AI)
- Dobierz zakres wsparcia do każdej grupy osobno: do czego narzędzie służy, gdzie się myli, jakich danych nie wolno do niego wprowadzać, kiedy wynik trzeba sprawdzić przed użyciem i po czym poznać, że jest błędny. (osoba odpowiedzialna za obszar AI, przy udziale kierownika komórki)
- Przeprowadź zajęcia i wydaj zasady korzystania na piśmie, z przykładami z pracy tych właśnie osób, a nie z ogólnymi przykładami z rynku. (prowadzący zajęcia; zasady zatwierdza zarząd albo kierownik jednostki)
- Wpisz wsparcie w stały rytm: krótkie odświeżenie przy każdej istotnej zmianie narzędzia i przekazanie zasad każdej nowej osobie, zanim dostanie dostęp. (kadry we współpracy z osobą nadającą uprawnienia w systemach)
- Raz w roku sprawdź, czy zakres nadal odpowiada temu, jak organizacja używa AI, i zapisz wynik przeglądu wraz z decyzją o zmianach albo o ich braku. (osoba odpowiedzialna za obszar AI; wynik do wiadomości zarządu)
Jedna teczka, papierowa albo elektroniczna: spis systemów AI z przypisaniem osób do grup; datowany program zajęć ze wskazaniem zakresu, prowadzącego i materiałów; lista obecności albo potwierdzenia ukończenia z datami; zasady korzystania z narzędzi z datą wejścia w życie i potwierdzeniami zapoznania się; notatka z rocznego przeglądu. Dwie rzeczy podnoszą wartość dowodową takiego kompletu: data przekazania zasad wcześniejsza niż data nadania danej osobie dostępu do narzędzia, co widać z zestawienia obu rejestrów, oraz powiązanie osoby z konkretnym stanowiskiem i konkretnym systemem. Ogólne zaświadczenie o ukończeniu kursu o sztucznej inteligencji, bez wskazania narzędzia i zadania, wykazuje niewiele.
Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 4, art. 26 ust. 2, art. 99 i art. 113; rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act, weszło w życie 27 lipca 2026 r.; ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003), art. 104 ust. 1 i art. 127. Sprawdzone 5.08.2026. Treść ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny konkretnego wdrożenia. Kryteria doboru i cykl przeglądu opisuje metodologia.