Jakie błędy polskie sądy wytknęły w pismach przygotowanych z pomocą AI

Od października 2025 r. do września 2026 r. polskie sądy administracyjne, Krajowa Izba Odwoławcza i Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oceniły w uzasadnieniach dziesięciu rozstrzygnięć pisma, które według nich powstały lub mogły powstać z pomocą AI, albo zarzut, że dowód wygenerowała AI. W siedmiu z tych spraw pisma powoływały orzeczenia, które nie zapadły albo mówią co innego.

Błąd 1. Istniejące orzeczenie z błędną datą i tezą

Pismo powołuje istniejące sygnatury, ale z inną datą, w innym przedmiocie i z tezą, której nie zawierają te orzeczenia. Samo znalezienie sygnatury w bazie niczego więc nie dowodzi.

(…) żadne nie odzwierciedla realnego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego (…)

Postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26, o trzech postanowieniach powołanych w zażaleniu pełnomocnika.

Orzeczenia o sygnaturach powołanych w skardze zapadły w innych datach. Dotyczyły one również innych kwestii (…)

Wyrok WSA w Krakowie z 19 czerwca 2026 r., I SA/Kr 305/26.

Skutek. NSA oddalił zażalenie, a ocena pisma pełnomocnika znalazła się w publicznie dostępnym uzasadnieniu. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację z innych przyczyn, a o powołanych orzeczeniach napisał na marginesie. Błąd wyłapują punkty 2 i 3 listy kontrolnej.

Błąd 2. Orzeczenie, które nie zapadło

Pismo przytacza wyrok pod sygnaturą, której w sądzie nie zarejestrowano, albo w sprawie, w której jeszcze nie wydano wyroku.

(…) sprawy o takiej sygnaturze akt nie zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (…)

Wyrok NSA z 31 sierpnia 2026 r., I OSK 590/26, o skardze kasacyjnej samorządowego kolegium odwoławczego.

(…) w podawanej przez skarżącego sprawie o sygn. I OSK 191/22 wyrok dotychczas nie zapadł (…)

Wyrok WSA w Krakowie z 23 lipca 2026 r., III SA/Kr 488/26.

(…) ani w tych dniach, ani pod takimi sygnaturami orzeczenia takie nie zapadały (…)

Wyrok WSA w Poznaniu z 16 września 2026 r., II SAB/Po 175/26.

Skutek. Sądy pomijają takie powołania i opisują je w uzasadnieniu. W sprawie I OSK 590/26 kolegium wygrało mimo błędów, ale ocena jego skargi kasacyjnej znalazła się w uzasadnieniu wyroku. Błąd wyłapują punkty 1 i 2 listy kontrolnej.

Błąd 3. Teza, której nie ma w żadnym orzeczeniu

Pismo cytuje w cudzysłowie zdanie przypisane orzeczeniu, a sąd przeszukuje bazę i nie znajduje go nigdzie.

Kwerenda w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (także w jej niezanonimizowanej części) wykazała ponadto, że powyższa teza nie istnieje w jakimkolwiek innym orzeczeniu.

Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 3 września 2026 r., I SA/Go 210/26, w sprawie VAT, ze skargi sporządzonej przez adwokata.

Skutek. Sąd oddalił skargę. Ocenił też, że charakter i skala wad dyskwalifikują rzetelność pisma i wskazują, że mogło ono zostać wygenerowane za pomocą narzędzi AI bez kontroli merytorycznej pełnomocnika. Błąd wyłapują punkty 3 i 4 listy kontrolnej.

Błąd 4. Pojęcie, którego nie zna orzecznictwo

Pismo opiera zarzut na pojęciu, które brzmi fachowo, ale którego nie zna orzecznictwo.

Uwagę zwraca posługiwanie się przez skarżącą terminem „bezczynności pozornej”, który to termin w ogóle nie jest znany orzecznictwu.

Wyrok WSA w Poznaniu z 16 września 2026 r., II SAB/Po 175/26.

Skutek. Sąd stwierdził bezczynność organu, ale na marginesie zauważył, że sens tego pojęcia przeczy zasadności skargi. Wyraził też poważne wątpliwości co do rzetelności skarżącej wobec sądu, bo jej pisma mogły powstać co najmniej częściowo z pomocą AI i nie zostać przez nią sprawdzone. Błąd wyłapuje punkt 5 listy kontrolnej.

Błąd 5. Nieistniejąca ustawa i przepis o innej treści

Skarga kasacyjna przypisuje art. 87 k.p.a. i art. 12 k.c. treść, której nie mają te przepisy, i powołuje ustawę, której nie ma w polskim porządku prawnym.

(…) prawdopodobnie dlatego, że w polskim porządku prawnym nie funkcjonuje ustawa „z 17 czerwca 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy społecznej”

Zdradzają one bowiem brak zupełnie podstawowej wiedzy z zakresu treści ustaw (…)

Postanowienie NSA z 27 sierpnia 2026 r., I OSK 935/26, o skardze kasacyjnej sporządzonej przez adwokata.

Skutek. NSA oddalił skargę kasacyjną, bo skarżąca nie miała interesu prawnego w skardze na bezczynność, a na marginesie ocenił brak sprawdzenia treści przez pełnomocnika jako rażące niedbalstwo. Błąd wyłapuje punkt 6 listy kontrolnej.

Błąd 6. Pismo niezwiązane z przedmiotem sprawy

Skarga na przewlekłość postępowania sądowego opisuje głównie zarzuty wobec organów i stan zdrowia skarżącej, a brakuje w niej żądania stwierdzenia przewlekłości i okoliczności, których wymaga ustawa.

(…) pisma skarżącej zawierają niemal wyłącznie treści niezwiązane w żaden sposób z przedmiotem zawisłej sprawy sądowoadministracyjnej (…)

(…) programy komputerowe nie stanowią profesjonalnej pomocy prawnej (…)

Postanowienie NSA z 30 kwietnia 2026 r., I OPP 7/26, w sprawie skargi na przewlekłość postępowania przed WSA w Krakowie.

Skutek. NSA odrzucił skargę bez wzywania do uzupełnienia braków. Tak każe art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, gdy skarga nie spełnia wymogów z art. 6 ust. 2, czyli nie zawiera żądania stwierdzenia przewlekłości albo okoliczności uzasadniających to żądanie. Błąd wyłapuje punkt 8 listy kontrolnej.

Błąd 7. Podpis zawodowego pełnomocnika pod niesprawdzonym tekstem

Pismo podpisuje zawodowy pełnomocnik, który nie sprawdził tekstu przygotowanego z pomocą narzędzia AI. Sądy oceniają to jako brak profesjonalizmu i staranności pełnomocnika.

Trudno dopatrzyć się takiego profesjonalizmu, jeśli działanie zawodowego pełnomocnika w istocie sprowadza się do wykorzystania narzędzi AI, które są – w tym samym stopniu – dostępne osobom niewykonującym zawodów prawniczych (…)

Postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26.

(…) należy natomiast oceniać w kategoriach rażącego niedbalstwa (…)

Postanowienie NSA z 27 sierpnia 2026 r., I OSK 935/26.

(…) uchybia powadze sądu i godzi w zaufanie do zawodu zaufania publicznego (…)

Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 3 września 2026 r., I SA/Go 210/26.

Skutek. W tych sprawach sądy nie nałożyły na pełnomocników sankcji, ale ich ocena znalazła się w publicznych uzasadnieniach. NSA w I OSK 935/26 uznał za zasadne pytanie, za co dokładnie pełnomocnik otrzymał wynagrodzenie. Błąd wyłapuje punkt 9 listy kontrolnej.

Błąd 8. Wyjaśnienia w przetargu oparte na nieistniejących dokumentach

Wykonawca uzasadnia przyjętą w ofercie stawkę VAT interpretacjami indywidualnymi, których nigdy nie wydano.

Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy ich ujęcie w wyjaśnieniach złożonych przez Przystępującego Exdrog były wynikiem ludzkich błędów czy niewłaściwego wykorzystania narzędzi AI.

Posługiwanie się tego typu oprogramowaniem wymaga szczególnej uwagi i staranności (…)

Wyrok KIO z 17 października 2025 r. w sprawach połączonych, KIO 3342/25, część nr 7 przetargu na utrzymanie dróg wojewódzkich w Małopolsce.

Skutek. Izba nakazała wykluczenie wykonawcy na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 10 Pzp. Przepis pozwala wykluczyć wykonawcę, który z lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, mogące istotnie wpłynąć na decyzje zamawiającego. Zarzut wykluczenia za poważne naruszenie obowiązków zawodowych z art. 109 ust. 1 pkt 5 Pzp Izba oddaliła, bo błąd wynikający najpewniej z lekkomyślności lub niedbalstwa nie może być podstawą wykluczenia z tak restrykcyjnego przepisu. Błąd wyłapuje punkt 10 listy kontrolnej.

Błąd 9. Bezpodstawne twierdzenie, że głos na nagraniu jest wytworem AI

Obrońca w sprawie o zabójstwo twierdził, że głos na nagraniu połączenia z policją mógł wygenerować AI, i żądał uzupełniającej opinii biegłego z zakresu fonoskopii.

Domaganie się przeprowadzenia danego dowodu musi być oparte na racjonalnych podstawach.

(…) sugestia, że głos zarejestrowany w trakcie połączenia z Komendą Powiatową Policji w D. jest wytworem sztucznej inteligencji i nie pochodzi od człowieka, w realiach niniejszej sprawy, jest wręcz absurdalna (…)

Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 8 czerwca 2026 r., II AKa 46/26.

Skutek. Sąd nie dopuścił dowodu, bo połączenie zgadzało się z wiadomościami oskarżonego, a funkcjonariusz Policji rozpoznał jego głos w rozmowie na żywo. Ten błąd popełnia strona, która chce podważyć dowód, więc lista kontrolna go nie obejmuje.

Lista kontrolna do pobrania

Lista z części „Co zrobić” ma dziesięć punktów i mieści się na jednej stronie A4 z kratkami do odhaczenia. Lista kontrolna przed złożeniem pisma z AI (PDF, jedna strona) jest na licencji CC BY 4.0, więc wolno ją drukować, rozdawać w kancelarii i przerabiać z podaniem autora.

Odpowiedzialność za treść pisma przygotowanego z AI

Żadne z tych rozstrzygnięć nie zakazuje korzystania z AI. KIO przyznała, że przepisy Pzp nie zabraniają używania takich programów, a NSA w I OPP 7/26 postulował najwyższy możliwy stopień ostrożności. Za treść odpowiada ten, kto podpisuje pismo albo wyjaśnienia, a ocena jego staranności trafia do uzasadnienia, które każdy może przeczytać. Odpowiedzialność pełnomocnika opisuje strona „Co grozi pełnomocnikowi za powołanie nieistniejącego orzeczenia”, a technikę sprawdzania strona „Jak sprawdzić orzeczenie podane przez AI”.