Wyroki i decyzje w sprawach sztucznej inteligencji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał w trybie uproszczonym skargę na bezczynność burmistrza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, stwierdził bezczynność organu, uznał, że nie nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Na marginesie sąd wskazał na poważne wątpliwości co do rzetelności i uczciwości skarżącej wobec sądu i drugiej strony procesu, ponieważ treść jej pism „rodzi uzasadnione wątpliwości co do tego, czy nie zostały one przygotowane co najmniej częściowo z pomocą sztucznej inteligencji, a następnie nie były w żaden sposób przez skarżącą weryfikowane”. Sąd ustalił, że wyroki NSA w czterech sprawach, powołane przez skarżącą w piśmie z 2 września 2026 r., nie istnieją, ponieważ „ani w tych dniach, ani pod takimi sygnaturami orzeczenia takie nie zapadały”. Sąd ocenił to jako znany orzecznictwu przypadek tzw. halucynacji AI, powołując postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26. Sankcji nie nałożył. Strona, która powołuje w piśmie wyroki, których nie wydano, może znaleźć w uzasadnieniu wątpliwości co do swojej rzetelności i uczciwości wobec sądu i drugiej strony procesu, także wtedy, gdy jej skargę sąd częściowo uwzględnia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę spółki w sprawie VAT, uznając, że spółce nie przysługiwała stawka 0% dla spornych dostaw wewnątrzwspólnotowych ani odliczenie podatku naliczonego od nabyć z nimi związanych, ponieważ towar nie dotarł do kontrahenta wskazanego na fakturach oraz spółka nie dochowała należytej staranności. Sąd stwierdził, że sposób sporządzenia skargi w istotnym stopniu utrudnia lub wręcz uniemożliwia merytoryczne i szczegółowe odniesienie się do wszystkich jej zarzutów, a szereg przywołanych przez jej autora orzeczeń sądów administracyjnych zapadł w odmiennych stanach faktycznych i prawnych. Według sądu rzekome cytaty z tych orzeczeń nigdy w nich nie padły, czego przykładem jest wyrok NSA oznaczony w skardze inną datą niż rzeczywista, który dotyczył wyłącznie incydentalnej kwestii przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Przypisany temu wyrokowi wywód o tym, że pełna przedpłata wyklucza zarzut braku należytej staranności, nie mógł się w nim znaleźć, a kwerenda w bazie orzeczeń sądów administracyjnych wykazała, że nie występuje w żadnym innym orzeczeniu. Sąd ocenił, że charakter i skala ujawnionych wad dyskwalifikują rzetelność pisma procesowego i wskazują, że „mogło zostać ono wygenerowane za pomocą narzędzi sztucznej inteligencji (AI) bez kontroli merytorycznej ze strony pełnomocnika”, a przytoczone w skardze tezy uznał za klasyczny przejaw halucynacji modeli językowych. Praktykę tę sąd ocenił jako budzącą szczególny sprzeciw, zważywszy że skargę sporządził i podpisał adwokat, a wprowadzanie do pism procesowych „twierdzeń fałszywych oraz fikcyjnych orzeczeń” zaprzecza profesjonalizmowi i uchybia powadze sądu, lecz sankcji nie nałożył. Pełnomocnik, który przypisuje powołanym orzeczeniom cytaty, których w nich nie ma, może spotkać się z oceną sądu, że sposób sporządzenia skargi „w istotnym stopniu utrudnia lub wręcz uniemożliwia” merytoryczne i szczegółowe odniesienie się do jej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną samorządowego kolegium odwoławczego, reprezentowanego przez radcę prawnego, od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę na odmowę przyznania zasiłku stałego. Sąd kasacyjny zauważył dodatkowo, że skarga kasacyjna „w sposób oczywisty została sporządzona z wykorzystaniem narzędzi AI”. Ustalił, że z siedmiu wyroków NSA powołanych w jej uzasadnieniu pięć przeinaczono co do daty i przedmiotu, a pod dwiema sygnaturami sprawy nie zarejestrowano. Uznał, że wadliwe powołania, na których oparto znaczną część argumentacji, nie mogły zostać wzięte pod rozwagę w kontroli instancyjnej, i zaznaczył, że z narzędzi AI profesjonalny pełnomocnik nie może korzystać „w sposób bezrefleksyjny, z pominięciem jakiejkolwiek weryfikacji wytworzonych w ten sposób treści”. Uznając, że pobierana przez wnioskodawczynię renta wyrównawcza wlicza się do dochodu przy ocenie prawa do zasiłku stałego i że wznowienie postępowania było prawidłowe, sąd uchylił wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego w pkt I i II i w tym zakresie oddalił skargę, a skargę kasacyjną w pozostałej części oddalił. Sankcji nie nałożył. Pełnomocnik organu administracji musi się liczyć z tym, że NSA sprawdzi powołane wyroki w swoim rejestrze spraw, wadliwych nie weźmie pod rozwagę i w publicznym uzasadnieniu stwierdzi użycie narzędzi AI.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Bydgoszczy, którym odrzucono skargę żony zmarłego wnioskodawcy na bezczynność ZUS w postępowaniu o przyznanie świadczenia wspierającego. Sąd uznał, że skarżąca nie miała interesu prawnego, ponieważ przesłanki tego świadczenia mają charakter ściśle indywidualny i nie są dziedziczne. Na marginesie sąd wskazał, że skarga kasacyjna profesjonalnego pełnomocnika powołuje m.in. ustawę z 17 czerwca 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy społecznej bez publikatora, prawdopodobnie dlatego, że taka ustawa w polskim porządku prawnym nie funkcjonuje, a art. 35 i 87 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 Kodeksu cywilnego przypisuje treść, której nie mają te przepisy. Sąd stwierdził, że te sformułowania zdradzają brak podstawowej wiedzy z zakresu treści ustaw, i dodał: „Bardziej prawdopodobne wydaje się zatem, że skarga kasacyjna sporządzona została z wykorzystaniem narzędzi AI, zaś powyższe oczywiście i na pierwszy rzut oka błędne tezy stanowią rezultat tzw. halucynacji AI”. Postępowanie autora skargi, który „nie zadał sobie trudu by choćby pobieżnie zweryfikować treści wytworzone przez sztuczną inteligencję”, sąd ocenił w kategoriach rażącego niedbalstwa. Sąd powołał postanowienie NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26, jako wskazujące na wątpliwości co do etycznego wymiaru takiego działania, i w całości podzielił ten pogląd, ale sankcji nie nałożył. Pełnomocnik procesowy może zostać publicznie oceniony w uzasadnieniu orzeczenia jako działający z rażącym niedbalstwem także wtedy, gdy rozstrzygnięcie nie wynikało z wadliwych powołań w jego piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą zmiany powierzchni użytkowej dwóch lokali w ewidencji gruntów i budynków. Sąd uznał, że zmiana powierzchni lokalu pociąga za sobą zmianę udziałów w nieruchomości wspólnej, przez co organ prowadzący operat ewidencyjny nie ma uprawnień do zmiany danych ewidencyjnych dotyczących powierzchni użytkowej lokalu. Na marginesie Sąd stwierdził, że orzecznictwo wskazywane przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji na potwierdzenie jego stanowiska to „albo tezy wymyślone przez skarżącego albo tzw. halucynacje IA”. Według Sądu w jednej z podanych przez skarżącego spraw wyrok dotychczas nie zapadł oraz jej przedmiot jest odmienny od wskazywanego przez skarżącego. Według Sądu w dwóch kolejnych wyroki zapadły w innych datach niż wskazane, a sprawy dotyczyły rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasiłku stałego. Sąd nie nałożył sankcji. Dla strony postępowania administracyjnego wyrok oznacza, że sąd administracyjny może sprawdzić i ocenić w uzasadnieniu, choćby na marginesie, orzecznictwo powołane już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

Postanowienie oddalające zażalenie na odmowę wstrzymania wykonania decyzji VAT (w I instancji WSA w Łodzi, I SA/Łd 50/26). W uzasadnieniu NSA stwierdził, że zażalenie zostało sporządzone „z silnym wykorzystaniem narzędzi AI”, ze „śladami tzw. halucynacji AI”, czyli trzy powołane orzeczenia nie istnieją w przywołanym kształcie (błędne daty i błędny przedmiot rozstrzygnięcia). Sąd ocenił, że „nader krytycznie należy ocenić bezrefleksyjne korzystanie z narzędzi AI przez zawodowego pełnomocnika” i że trudno dopatrzyć się profesjonalizmu, jeśli działanie pełnomocnika „w istocie sprowadza się do wykorzystania narzędzi AI”. Sankcji nie nałożono. Postanowienie nie zawiera odniesień do rozporządzenia 2024/1689.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w sprawie ulgi termomodernizacyjnej w podatku dochodowym od osób fizycznych. Na marginesie Sąd stwierdził, że orzecznictwo przytoczone w końcowej części skargi nie istnieje, bo orzeczenia o powołanych sygnaturach zapadły w innych datach i dotyczyły innych kwestii niż ulga termomodernizacyjna. Sąd przypuścił, że przytoczone tezy są efektem posługiwania się przez skarżących sztuczną inteligencją przy sporządzaniu pism procesowych. Wskazał też wcześniejszy wyrok tego samego sądu (I SA/Kr 31/26), w którym strona występująca bez profesjonalnego pełnomocnika posłużyła się nieprawdziwymi wyrokami, a zjawisko ocenił jako coraz powszechniejsze, także w sprawach z udziałem profesjonalnych pełnomocników, z powołaniem postanowienia NSA z 23 czerwca 2026 r., I FZ 104/26. Przypomniał, że orzecznictwo sądów administracyjnych jest powszechnie dostępne w internetowej bazie orzeczeń, więc każdy może sprawdzić powołane orzeczenia. Sąd nie nałożył sankcji. Dla strony postępowania sądowoadministracyjnego wyrok oznacza, że sąd sprawdza powołane orzecznictwo, które każdy może zweryfikować w publicznej bazie orzeczeń, i odnotowuje w uzasadnieniu tezy, których w nim nie ma, także wtedy, gdy skargę uwzględnia.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał apelacje prokuratora i obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie w sprawie o zabójstwo, zmienił wyrok przez zaostrzenie kary z 15 do 25 lat pozbawienia wolności i w pozostałym zakresie utrzymał go w mocy. Obrońca podniósł w apelacji m.in. zarzut oddalenia wniosku o uzupełniającą opinię fonoskopijną na okoliczność, czy zarejestrowany głos pochodzi od człowieka, czy został wygenerowany przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji. Sąd Apelacyjny stwierdził, że do rozstrzygnięcia sprawy w pełni wystarcza wydana opinia fonoskopijna, w której biegły uznał, że głos na nagraniu należy do oskarżonego, a domaganie się dowodu uzupełniającego musi być oparte na racjonalnych podstawach. Sąd ocenił, że sugestia, iż głos zarejestrowany w trakcie połączenia z Komendą Powiatową Policji jest wytworem sztucznej inteligencji i nie pochodzi od człowieka, jest w realiach tej sprawy „wręcz absurdalna”. Wskazał, że nagrane połączenie w pełni zgadza się z treścią wcześniejszych i późniejszych wiadomości wysłanych przez oskarżonego, a przebieg rozmowy z funkcjonariuszem policji, który rozpoznał głos oskarżonego, całkowicie wykluczał rozmowę ze sztuczną inteligencją. Sąd uznał też, że sugestie o możliwości zmanipulowania nagrania są pozbawione jakichkolwiek racji. Wniosek obrońcy o dowód na okoliczność, czy głos na nagraniu wygenerowała AI, podlega wymogowi racjonalnych podstaw, który sąd odwoławczy zastosował, zestawiając tę sugestię z opinią fonoskopijną, zeznaniami funkcjonariusza i treścią wiadomości oskarżonego.

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie pomocy w formie usług opiekuńczych, bo skarga nie zawierała żądania stwierdzenia przewlekłości, a okoliczności w niej powołane nie dotyczyły czynności ani zaniechań sądu administracyjnego. Na marginesie Sąd stwierdził, że skarga i późniejsze pismo skarżącej zostały wytworzone przy wykorzystaniu programu komputerowego opartego na generatywnej sztucznej inteligencji. Według Sądu treści wytworzone w ten sposób nie zawierają wiedzy eksperckiej, pisma skarżącej dotyczyły niemal wyłącznie wątków spoza przedmiotu sprawy, a powołane w nich orzeczenia nie zawierają tez, które przypisał im algorytm sztucznej inteligencji. Sąd uznał, że programy komputerowe nie stanowią profesjonalnej pomocy prawnej i przy obecnym stanie technologii nie mogą jej zastąpić. Postulował, aby strona używająca sztucznej inteligencji w postępowaniu sądowym zachowywała najwyższy możliwy stopień ostrożności i traktowała wytworzone odpowiedzi nie jako fakty, ale najwyżej jako podpowiedzi do dalszych studiów. Sąd nie nałożył sankcji. Dla strony działającej bez pełnomocnika postanowienie oznacza, że odpowiedzi programu nie zastępują sprawdzenia przepisów i orzeczeń, a skargę na przewlekłość, w której zabrakło żądania stwierdzenia przewlekłości albo okoliczności uzasadniających to żądanie, sąd odrzuca bez wezwania do uzupełnienia braków.

Wyrok w sprawach połączonych z przetargu na utrzymanie dróg wojewódzkich w Małopolsce (część nr 7). Izba uznała za udowodnione, że wyjaśnienia wykonawcy dotyczące stawki VAT zawierały nieprawdziwe informacje wskazujące na istnienie dokumentów urzędowych, i nakazała jego wykluczenie na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 10 Pzp. Z uzasadnienia: „Pozbawione należytego nadzoru programy AI nie rozróżniają podstawowych pojęć z zakresu prawa, czy stanu prawnego aktualnego na określony moment”, a posługiwanie się nimi „wymaga szczególnej uwagi i staranności”, przy czym „nie ma żadnego znaczenia, czy ich ujęcie w wyjaśnieniach (…) było wynikiem ludzkich błędów czy niewłaściwego wykorzystania narzędzi AI”. Zarzut poważnego naruszenia obowiązków zawodowych (art. 109 ust. 1 pkt 5 Pzp) w tym samym stanie faktycznym oddalono.

Employment Appeal Tribunal badał na rozprawie wstępnej, czy ma rozsądne podstawy apelacja od orzeczenia sądu pracy, który skreślił roszczenia odwołującego się wobec czterech osób fizycznych z powodu sposobu prowadzenia przez niego postępowania. Przed rozprawą odwołujący się, występujący osobiście, złożył 300-stronicowy skrót argumentacji (skeleton argument) sporządzony przy użyciu ChatGPT, liczący prawie 132 000 słów i niezgodny z wytycznymi proceduralnymi trybunału (Practice Direction) co do zwięzłości, długości i formy. Na rozprawie wyjaśnił, że użył ChatGPT, bo musiał szybko przygotować dokument, że znaczna część dokumentu nie była wiarygodna i że ostatecznie nie oparto się na nim. Trybunał uznał, że po skorzystaniu z ChatGPT odwołujący się powinien był sprawdzić zgodność dokumentu z wytycznymi i jego dokładność, a tych sprawdzeń nie przeprowadził, oraz że próba przerzucenia na przeciwników ciężaru wskazania nieścisłości w nierozsądnym terminie była niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że każdy, kto składa trybunałowi dokumenty przygotowane z użyciem generatywnej AI, także strona występująca osobiście, musi co najmniej sprawdzić zgodność dokumentu z regułami proceduralnymi, jego dokładność w granicach rozsądnych możliwości oraz ograniczenie do istotnych argumentów, a dokument równie niezgodny z wytycznymi proceduralnymi jak złożony w tej sprawie będzie w przyszłości prawdopodobnie odrzucany. W zakresie jednego zarzutu trybunał uznał apelację za rozsądnie uzasadnioną i skierował ją do rozpoznania na rozprawie głównej, pozostałe zarzuty oddalił, podobnie jak wnioski odwołującego się o dodatkowy zarzut, o ujawnienie dokumentów i o kontrolę postanowień trybunału, a za dokument sporządzony przy użyciu ChatGPT sankcji nie nałożył. Strona występująca osobiście przed tym trybunałem odpowiada sama za zgodność z procedurą i za dokładność dokumentu przygotowanego przy użyciu generatywnej AI, a dokument niezgodny z wytycznymi proceduralnymi może zostać odrzucony, zaś brak sprawdzenia grozi zapytaniami trybunału i możliwymi sankcjami.

Federalny Sąd Okręgowy i Rodzinny Australii (Wydział 2) rozpoznał wniosek ministra o koszty po oddaleniu skargi o kontrolę sądową w sprawie imigracyjnej, także o koszty od prawnika, który przygotował pisma skarżącego. Sąd ustalił, że prawnik przygotował zmienioną skargę i pismo procesowe oraz zredagował oświadczenie skarżącego pod przysięgą, a pisma przedstawiono sądowi jako sporządzone przez samego skarżącego, i uznał, że prawnik zamierzał w ten sposób wprowadzić sąd w błąd. Sąd sam stwierdził użycie generatywnej AI w piśmie złożonym 1 marca 2026 r. w postępowaniu o koszty i, po sprawdzeniu, także w piśmie procesowym w sprawie skargi, a oba pisma zawierały powołania będące halucynacjami albo niepotwierdzające tezy, dla której je przywołano. Prawnik przyznał, że sześć powołań w piśmie w sprawie skargi i pięć w piśmie w postępowaniu o koszty było halucynacjami, ale dopiero wtedy, gdy sąd zapytał go o istnienie tych powołań. Sąd wskazał, że nie ma ogólnego zakazu korzystania z generatywnej AI („There is no blanket prohibition upon the use of generative AI”), lecz uznał złożenie powołań będących halucynacjami w dwóch pismach za niewłaściwe postępowanie, naruszenie obowiązków wobec sądu i uszczerbek dla skutecznego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Sąd obciążył prawnika kosztami w łącznej kwocie 9 600 dolarów, w tym 3 500 dolarów za odroczoną rozprawę w związku z jego ukrytym udziałem w sprawie i niestawiennictwem, 2 600 dolarów w sprawie skargi w związku z jego ukrytym udziałem w sprawie oraz 3 500 dolarów za postępowanie o koszty w związku z jego zachowaniem w tym postępowaniu i niewłaściwym użyciem AI, w tym niesprawdzeniem powołań, a od skierowania go do organu nadzoru odstąpił i nie zanonimizował jego nazwiska. Dla prawnika sporządzającego pisma dla strony występującej samodzielnie orzeczenie oznacza, że koszty osobiste mogą go obciążyć mimo braku formalnego udziału w sprawie, a obowiązek sprawdzenia powołań dotyczy także pisma składanego we własnej obronie.

Sąd Najwyższy Indii rozpoznał apelację od orzeczenia wysokiego sądu stanu Gujarat (High Court), który utrzymał karę nałożoną przez organ celny w Surat za zarzucane skarżącemu zadeklarowanie partii diamentów naturalnych jako diamentów syntetycznych w celu zapłaty niższego cła. Badanie meritum uznał za zbędne, ponieważ skarżący twierdził, że kilka orzeczeń i artykułów powołanych w decyzji organu zostało wygenerowanych przy użyciu AI, i sprawdził te źródła samodzielnie. Według Sądu wydaje się, że organ oparł się na orzecznictwie nieistniejącym albo z fałszywymi cytowaniami („it does appear that the second respondent has relied upon case laws that are either non-existent or have fake citations”). Część istniejących orzeczeń nie zawiera tezy, którą z nich wyprowadzono, co według Sądu wygląda na halucynację AI, a użycie AI, w którego wyniku organ oparł się na wątpliwym materiale, przesądza zdaniem Sądu o niemożności utrzymania decyzji o karze. Sąd przytoczył też wcześniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego o zerowej tolerancji dla powoływania zhalucynowanych materiałów jako precedensów i zaznaczył, że AI może wspomagać rozstrzyganie, ale wspomaganie nie może go zastąpić. Sąd uchylił orzeczenie wysokiego sądu i decyzję organu celnego oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania innemu urzędnikowi tej samej rangi oraz pozostawił organowi powołującemu ocenę, czy wszcząć działania wobec autora decyzji, bez nakładania sankcji. Dla adresata decyzji administracyjnej, w której powołano orzecznictwo, oznacza to, że sąd może sam sprawdzić powołane orzeczenia i artykuły, a stwierdzenie, że część z nich wydaje się nieistniejąca albo fałszywie cytowana, a część nie zawiera tezy, którą z nich wyprowadzono, wystarczyło tu do uchylenia decyzji bez rozstrzygania sporu co do meritum, przy czym strona rządowa tego nie kwestionowała.

Solicitors Disciplinary Tribunal rozpoznał wniosek Solicitors Regulation Authority przeciwko zarejestrowanemu prawnikowi zagranicznemu (Registered Foreign Lawyer), w którym pierwszy zarzut dotyczył skazania karnego niezwiązanego z użyciem AI, a drugi wprowadzających w błąd cytatów i błędnych powołań w piśmie złożonym w tym postępowaniu i w wiadomości do wnioskodawcy, przygotowanych z użyciem generatywnej AI. W odpowiedzi z 12 marca 2026 r. obwiniony powołał szereg orzeczeń, wśród których jedno pochodziło według Trybunału z 2015 r. i nie nosiło podanego oznaczenia, drugie miało oznaczenie innej sprawy, a dwa istniejące przywołano dla tez, których nie potwierdzają. Wiadomość e-mail z 9 kwietnia 2026 r. zawierała dalsze nieprawdziwe treści, a obwiniony przyznał, że ją i odpowiedź przygotował z użyciem generatywnej AI, przy czym zaprzeczył zamiarowi wprowadzenia w błąd, a nieuczciwości nie zarzucano. Trybunał uznał za udowodnione naruszenie zasad 1, 2 i 5 SRA Principles 2019 oraz pkt 1.4 Code of Conduct (zakaz wprowadzania w błąd), a pkt 2.4 (wymóg twierdzeń możliwych do obrony) tylko co do dwóch orzeczeń przywołanych dla tez, których nie potwierdzają. Według Trybunału nie ma różnicy co do zasady, czy materiał prawnika trafia do organu nadzoru, trybunału dyscyplinarnego czy sądu, a choć w tej sprawie materiał powstał z użyciem AI, błędny materiał nie musiał powstać w ten sposób, bo ten sam problem mógłby wyniknąć z wyszukiwarki albo z pracy innej osoby, za którą prawnik odpowiada. Winę obwinionego Trybunał ocenił jako bardzo wysoką, bo błędy powtórzono po ich wytknięciu, nie uznał działania we własnej sprawie za okoliczność łagodzącą i skreślił obwinionego z rejestru prawników zagranicznych, zaznaczając, że orzekłby tak samo, gdyby rozpoznawał każdy z dwóch zarzutów osobno. Dla prawników objętych nadzorem Solicitors Regulation Authority orzeczenie oznacza, że odpowiedzialność za prawidłowość materiału wytworzonego z użyciem AI obejmuje także pisma w postępowaniu dyscyplinarnym i korespondencję z organem nadzoru.

Autoriteit Persoonsgegevens poinformowała 21 sierpnia 2026 r. o nałożeniu na Uber kary 824 990 000 euro za podejmowanie wobec kierowców decyzji w pełni zautomatyzowanych wbrew zakazowi z RODO, a jako podstawy prawne Europejska Rada Ochrony Danych wskazuje art. 22 i art. 13 rozporządzenia. Uber używał oprogramowania, które śledziło zachowanie kierowców, w tym sposób jazdy, i oceny klientów. Gdy oprogramowanie wykryło podejrzenie oszustwa albo zbyt niskie oceny, konta kierowców były automatycznie dezaktywowane czasowo, a przy utrzymujących się niskich ocenach na stałe, bez oceny dokonanej przez człowieka, przez co kierowcy tracili w tym czasie dochód z Uber. Zdarzenia dotyczyły lat 2018 do 2022, a według organu Uber zakończył już te naruszenia. Organ stwierdził także, że Uber niewystarczająco informował kierowców o automatycznym podejmowaniu decyzji. Postępowanie wszczęto po zgłoszeniu 171 francuskich kierowców do organizacji Ligue des droits de l'Homme, która złożyła w ich imieniu skargę do francuskiego organu CNIL, a sprawę prowadził organ holenderski w trybie jednego okienka, ponieważ europejska siedziba Uber mieści się w Niderlandach. Dla podmiotów stosujących systemy, które same blokują konto albo wstrzymują współpracę z osobą, istotne jest to, że zarzut organu dotyczył braku jakiejkolwiek oceny człowieka przy blokadzie odbierającej dochód oraz niedostatecznej informacji o takim sposobie podejmowania decyzji.

Upper Tribunal w składzie trzech sędziów rozpoznał pięć odwołań dotyczących wniosków w ramach programu EU Settlement Scheme, wybranych spośród dziesięciu podobnych, i w jednej decyzji wydał wytyczne dla sędziów trybunału pierwszej instancji na wypadek oszukańczych wniosków imigracyjnych. Trybunał uznał, że wobec szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji, służącej do wytwarzania i przerabiania dokumentów i obrazów coraz trudniejszych do odróżnienia od prawdziwych, zasady z decyzji Tanveer Ahmed z 2002 r. stosuje się do każdego dokumentu złożonego w toku postępowania, także w sprawach o kaucję. Zasady te, których sedno stanowi ocena wiarygodności dokumentu na tle całości dowodów i ciężar jej wykazania po stronie odwołującego się, Trybunał rozciągnął też na odwołania niedotyczące ochrony międzynarodowej. Trybunał wskazał, że w rozpoznawanej grupie spraw zarzuty odwołań i oświadczenia świadków często wyglądają na wytworzone przez duży model językowy (nadmiernie formalny język, sztywna struktura z nagłówkami i punktami, powoływanie się na halucynacje w postaci nieistniejącego orzecznictwa lub błędnych cytatów). Zastrzegł, że samo podejrzenie użycia takiego narzędzia nie wskazuje na oszustwo, a w jednym z odwołań uznał, że język i struktura pisma osoby bez pełnomocnika sugerują możliwe użycie narzędzia generatywnej AI. Po uchyleniu decyzji trybunału pierwszej instancji sam rozstrzygnął wszystkie pięć spraw i oddalił odwołania od decyzji odmownych, ustaliwszy, że część złożonych dokumentów, m.in. wyciągi bankowe, była fałszywa, bez wskazania narzędzia, którym je wytworzono. Dla stron i pełnomocników w brytyjskich postępowaniach imigracyjnych oznacza to, że ciężar wykazania wiarygodności dokumentu, także takiego, który mógł zostać wytworzony lub przerobiony za pomocą AI, spoczywa na odwołującym się i dotyczy dokumentu złożonego na każdym etapie postępowania.

Sprawa o sześć utworów, w tym „Atemlos durch die Nacht”, „Forever Young” i refren „Mambo No. 5”, przeciwko amerykańskiemu dostawcy generatora muzyki. Sąd ustalił, że nagrania pozyskano technikami przechwytywania strumienia z obejściem zabezpieczenia, a utwory zostały zwielokrotnione przy trenowaniu i utrwalone w parametrach modelu. Odrzucił twierdzenie pozwanej, że wagi zapisują wyłącznie abstrakcyjne wzorce. Porównał utwory generowane przez serwis z oryginałami i przyjął, że przy tej długości i złożoności podobieństwo nie mogło powstać przypadkowo. Takie utrwalenie nie mieści się według sądu w wyjątku na eksplorację tekstów i danych, bo wyjątek obejmuje czynności przygotowawcze do analizy, a nie trwałe zwielokrotnienie w samym modelu. Roszczenia o zaniechanie, informację i odszkodowanie uwzględniono w przeważającej części, z zagrożeniem karą do 250 000 euro za każde naruszenie zakazu. Wysokości odszkodowania jeszcze nie ustalono. Ten sam sąd rozstrzygnął tak po raz drugi, po sprawie przeciwko OpenAI. Wniosek dowodowy jest tu ważniejszy od samego rozstrzygnięcia. Sąd wnioskował o zawartości modelu z tego, co model generuje, więc spór przenosi się z niedostępnych zbiorów treningowych na materiał, który uprawniony wytworzy sam.

Garante per la protezione dei dati personali nałożył na amerykańską spółkę prowadzącą usługę generatywnej AI do rozmów z wirtualnymi postaciami, dostępną także dla małoletnich, karę 158 tys. euro za naruszenia RODO, po postępowaniu wyjaśniającym wszczętym z urzędu w listopadzie 2024 r. Stwierdził naruszenie art. 14 RODO wobec włoskich osób, których dane przetwarzano przy trenowaniu wstępnym własnych modeli, bo polityka prywatności z 2023 r. dotyczyła tylko fazy po wdrożeniu modelu, wpisy na forach zewnętrznych nie zastępowały informacji, zaś sprawdzenie, czy zbiory zawierają dane osobowe, należało do administratora. Nie przyjął naruszenia art. 21 RODO, bo zalecenia Europejskiej Rady Ochrony Danych z opinii 28/2024 z 17 grudnia 2024 r. o bezwarunkowym sprzeciwie nie działają wstecz wobec trenowania wstępnego zakończonego przed tą datą. Uznał też, że ocena skutków dla ochrony danych powstała zbyt późno, bo ryzyko należało uznać za wysokie już przy starcie usługi we wrześniu 2022 r., a jako przesłanki wskazał użycie generatywnej AI, uznane za kryterium samo w sobie wystarczające („criterio di per sé sufficiente”), przetwarzanie danych na dużą skalę i dane małoletnich. W sprawie małoletnich stwierdził naruszenie art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 2 RODO w okresie od 8 kwietnia do listopada 2024 r., a wobec włoskich użytkowników poniżej 16 lat do 8 kwietnia 2025 r., kiedy kontrola techniczna urzędu wykazała, że konto mógł założyć użytkownik podający wiek 15 lat. Nakazał poprawić politykę prywatności, ocenić, czy dane włoskich osób zebrane do trenowania wstępnego można przechowywać w innym, zgodnym celu, a jeśli nie, usunąć je oraz zapewnić działanie progu 16 lat i domyślnie prywatne profile małoletnich, z terminem 120 dni. Dla dostawców modeli trenowanych na danych z internetu decyzja oznacza, że informacja skierowana tylko do użytkowników usługi, która nie opisuje trenowania wstępnego, nie wypełnia obowiązku wobec osób, których dane trafiły do zbiorów treningowych.

Sąd Najwyższy Indii uchylił wyrok Krajowego Trybunału Prawa Spółek (NCLT) w Bombaju, który przyjął wniosek banku o wszczęcie postępowania w sprawie niewypłacalności spółki będącej dłużnikiem korporacyjnym, oraz wyrok trybunału odwoławczego (NCLAT), który utrzymał to rozstrzygnięcie. Pełnomocnik apelującego, zawieszonego dyrektora spółki, wskazał, że orzeczenia powołane przez trybunał są fałszywe i nieistniejące, prawdopodobnie wygenerowane przez AI, a nawet tam, gdzie oznaczenia orzeczeń są prawidłowe, cytowanych akapitów nie da się w nich odnaleźć. Sąd ustalił w niezależnym badaniu, że z sześciu orzeczeń powołanych przez trybunał trzy powołania są nieistniejące, dwa mają prawidłowe oznaczenie, ale cytowany akapit nie istnieje, jedno zaś powołano pod błędnym oznaczeniem istniejącego orzeczenia, wraz z nieistniejącym akapitem. Zdaniem sądu trybunał oparł wyrok na nieistniejącym i fałszywym materiale, będącym halucynacją, wygenerowanym przez AI i przedstawionym jak precedens, a materiał ten umknął kontroli trybunału odwoławczego. Sąd uznał, że decyzja oparta na takim materiale nie jest decyzją w świetle prawa, niezależnie od tego, czy materiał ten wpłynął na rozstrzygnięcie bezpośrednio, czy pośrednio (w oryginale „irrespective of whether such material had a direct or indirect bearing on the decision-making”). Sąd przywrócił wniosek banku do rozpoznania przez trybunał, nie wypowiadając się co do meritum, polecił Bar Council of India powołać komitet i rozważyć problem adwokatów składających taki materiał oraz ustalić zasadę zapobiegającą takim przypadkom wraz ze skutkami dyscyplinarnymi jej naruszenia, i nie nałożył sankcji. Strona, która w środku zaskarżenia wykaże, że orzeczenie organu powołuje nieistniejące precedensy, nie musi według tego wyroku dowodzić, jaki wpływ miały one na wynik sprawy.

Dwaj adwokaci prowadzący sprawy imigracyjne, związani z kancelarią Sethi Law Group/US Legal Group z Orange County, złożyli pisma z nieistniejącymi orzeczeniami, z cytatami przypisanymi wyrokom, w których ich nie ma, i z przeinaczeniami treści rozstrzygnięć rzeczywistych. Tłumaczyli to literówkami i wielokrotnie zaprzeczali, żeby źródłem była generatywna AI. Sąd zaznaczył, że nie karze za samo skorzystanie z narzędzia i że reguły łamie się nie na etapie wyszukiwania i redakcji, lecz w chwili podpisania i złożenia pisma. Orzekł po 2500 dolarów kary osobistej, sześć miesięcy zawieszenia w prawie występowania przed tym sądem, obowiązek doręczenia postanowienia klientom, pełnomocnikom przeciwnym, sędziom we wszystkich toczących się sprawach i wszystkim prawnikom kancelarii, z poświadczeniem wykonania w ciągu doby, a także obowiązek dołączania przez dwa lata do każdego pisma, przez wszystkich prawników kancelarii, oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o tym, czy użyto AI, jakiego narzędzia i czy podpisujący sam sprawdził wszystkie cytaty. Sprawę przekazano izbie adwokackiej Kalifornii. Była to najostrzejsza z dotychczasowych reakcji sądu na fałszywe cytaty, a dla kancelarii wynika z niej, że zatajenie użycia narzędzia zaostrza sankcję bardziej niż sam błąd.

Fotograf zarzucił stowarzyszeniu LAION, że pobrało jego zdjęcie ze strony agencji i wykorzystało przy budowie zbioru par obraz-opis, używanego potem do trenowania modeli generatywnych. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, opierając się na wyjątku dla eksploracji tekstów i danych do celów badań naukowych, a sąd apelacyjny to utrzymał. Uznał LAION za organizację prowadzącą badania naukowe, bo przesłanki wykluczenia tego statusu są kumulatywne, a nawet przy prawdopodobnym uprzywilejowanym dostępie jednego z przedsiębiorstw brakowało drugiej przesłanki, czyli decydującego wpływu na organizację. Sąd poszedł dalej niż pierwsza instancja i przyjął, że samo pobranie zdjęcia w celu porównania go z opisem jest analizą objętą także ogólnym wyjątkiem na eksplorację. Co do zastrzeżenia praw sąd rozstrzygnął ostrożniej, niż podaje się to w obiegu. Przyjął, że przepis jest otwarty technologicznie, zastrzeżenie może stać w regulaminie, ale ciężar wykazania, że dawało się je odczytać i zastosować maszynowo, spoczywa na uprawnionym, a powód tego dla drugiej połowy 2021 r. nie wykazał. To pierwsze niemieckie orzeczenie sądu drugiej instancji wykładające art. 3 i 4 dyrektywy 2019/790, czyli wyjątki, które w polskiej ustawie mają to samo źródło. Federalny Trybunał Sprawiedliwości rozpoznał rewizję 3 września 2026 r., a ogłoszenie orzeczenia wyznaczył na 17 grudnia 2026 r.

Organizacja zbiorowego zarządzania pozwała dostawcę modelu o to, że chatbot na proste polecenie odtwarzał teksty dziewięciu znanych piosenek. Sąd przyjął, że zapamiętanie utworu w modelu językowym jest zwielokrotnieniem w rozumieniu prawa autorskiego, i to zarówno na etapie utrwalenia w modelu, jak i przy wydaniu tekstu użytkownikowi. Uznał też, że wyjątek dla eksploracji tekstów i danych obejmuje etap analizy przy trenowaniu, a nie utrzymywanie treści w modelu i jej odtwarzanie. Zasądził roszczenia o zaniechanie, informację i odszkodowanie wobec dwóch spółek z grupy pozwanego, oddalił natomiast roszczenia oparte na naruszeniu dóbr osobistych przez zniekształcone przypisanie tekstów. To pierwsze orzeczenie sądu w państwie członkowskim, które wprost odnosi się do zjawiska zapamiętywania danych treningowych przez model. Nie jest prawomocne, a rozstrzygnięcie apelacji może zmienić jego wymowę.

Pierwszy w Europie proces o trenowanie generatora obrazów rozpoznany merytorycznie po rozprawie. W jego toku powód wycofał główne zarzuty dotyczące samego trenowania i wyników modelu, bo dowody wskazywały, że trenowanie odbyło się poza Wielką Brytanią. Pozostał zarzut naruszenia wtórnego, oparty na tezie, że wytrenowany model jest „egzemplarzem naruszającym”. Sąd go oddalił, bo uznał, że model nie przechowuje i nie odtwarza utworów, przechowuje parametry, więc sam w sobie nie jest kopią. W części znakowej sąd oddalił zarzut z sekcji 10(3) ustawy o znakach towarowych, ale przyjął naruszenie w bardzo ograniczonym zakresie z sekcji 10(1) i 10(2), bo część wyników wczesnych wersji modelu zawierała elementy przypominające znak wodny powoda. Dla praktyki oznacza to, że spór o trenowanie może rozstrzygnąć się na pytaniu, gdzie fizycznie odbyło się przetwarzanie, a nie na ocenie, czy było dozwolone.

W 2022 r. brytyjski organ nadzorczy nałożył na spółkę karę 7,5 mln funtów wraz z nakazem, zarzucając pobieranie zdjęć mieszkańców Wielkiej Brytanii z otwartego internetu i z serwisów społecznościowych oraz zasilanie nimi światowej bazy do rozpoznawania twarzy, udostępnianej klientom spoza kraju. W 2023 r. trybunał pierwszej instancji uznał, że organ nie ma jurysdykcji. Upper Tribunal stwierdził, że tamto orzeczenie zawiera istotny błąd prawa, i uwzględnił trzy z czterech podstaw odwołania organu. Ustalił, że wyłączenie z art. 2 ust. 2 lit. a UK GDPR, czyli brytyjskiego odpowiednika RODO, obejmuje wyłącznie działania zastrzeżone dla władzy państwowej, a nie komercyjnego usługodawcę, który jedynie obsługuje służby obcego państwa, i że powołanie się na kurtuazję międzynarodową tego nie zmienia. Przyjął też, że monitorowanie zachowania z art. 3 ust. 2 lit. b nie wymaga udziału człowieka, bo wystarczy zautomatyzowane zbieranie, sortowanie, klasyfikowanie i przechowywanie danych, i że przetwarzanie pozostaje powiązane z monitorowaniem osób w kraju także wtedy, gdy monitorowania dokonuje klient. Wykładnia zapadła na gruncie prawa brytyjskiego, ale przepisy mają to samo brzmienie co unijne. Sprawa jest przy tym przykładem orzeczenia cytowanego w nieaktualnym stanie, ponieważ przez dwa lata powoływano wygraną spółki.

Austriacki urząd pracy wdrożył model liczący prawdopodobieństwo powrotu na rynek pracy i przypisujący bezrobotnych do trzech segmentów szans (system znany w mediach jako „algorytm AMS”). Organ ochrony danych zakazał tego przetwarzania od 1 stycznia 2021 r. wobec braku odpowiedniej podstawy prawnej. Po orzeczeniu Trybunału Administracyjnego sprawa wróciła do sądu administracyjnego, który po rozprawie uchylił zakaz w całości. Ustalił, że doradcy mają obowiązek i realną możliwość odstąpienia od wyliczonej wartości oraz że są szkoleni, żeby ocenić szanse samodzielnie, porównać własną ocenę z wynikiem modelu i przy rozbieżności podważyć jedno i drugie, dostają rozwinięcie powodów zakwalifikowania, a wynik omawia się z zainteresowanym na obowiązkowej rozmowie i dokumentuje rozbieżność ocen. Sąd ustalił też, że działa komórka kontrolna i rzecznik w każdej placówce. Sąd uznał, że ocena szans następuje „w decydującym stopniu przez człowieka, a więc nie wyłącznie w sposób zautomatyzowany w rozumieniu art. 22 ust. 1 RODO” (tłumaczenie własne). To najkonkretniejsza dostępna wskazówka, jak zbudować rzeczywisty udział człowieka. Wyrok ten czytaj razem z wyrokami amsterdamskimi, w których ten sam test wypadł odwrotnie, bo przegląd był tam niewiele więcej niż aktem symbolicznym.

Autorzy zarzucili spółce, że pobrała ich książki ze zbiorów udostępnianych bez zgody uprawnionych i wykorzystała je do trenowania modeli. Sąd rozpoznawał wyłącznie zarzut naruszenia prawa do zwielokrotniania i uwzględnił obronę opartą na dozwolonym użytku. Ustalił, że użycie jest wysoko przekształcające, a skopiowanie całości utworów było racjonalnie potrzebne. Rozstrzygające okazało się kryterium wpływu na rynek, a sąd rozumiał je szerzej niż zwykle, uznając, że znaczenie ma nie tylko utrata przychodów z licencji i dosłowne odtwarzanie fragmentów, lecz także rozwodnienie rynku, czyli zalanie go łatwo generowanymi utworami konkurującymi z oryginałami. Sąd zapisał wprost, że przy lepiej udokumentowanym materiale dowodowym powodowie w takich sprawach będą zwykle wygrywać, a szczególnie narażone są rynki utworów prasowych. W tej sprawie powodowie nie przedstawili żadnego dowodu na rozwodnienie rynku, więc kryterium mogło przemawiać wyłącznie na korzyść pozwanej. Sąd zaznaczył, że rozstrzyga o tych trzynastu autorach i o tym materiale dowodowym, a nie o legalności trenowania modeli w ogóle. Orzeczenie krąży w obiegu jako „trenowanie jest legalne”, a jego treść mówi coś przeciwnego. Powodowie przegrali z powodu braku dowodów, a sąd wskazał sposób wygrania kolejnych spraw.

Autorzy pozwali dostawcę modelu za wykorzystanie ich książek do trenowania. Sąd rozdzielił dwie sytuacje. Trenowanie na egzemplarzach nabytych legalnie, w tym na książkach kupionych w wersji papierowej i zdigitalizowanych na własny użytek, uznał za dozwolony użytek, wskazując, że powstaje z tego coś innego niż kopia utworu. Odmiennie ocenił zbudowanie i przechowywanie biblioteki z pirackich źródeł. Tego dozwolony użytek nie obejmował i ta część sporu miała trafić na rozprawę. Do rozprawy nie doszło, bo strony zawarły ugodę na 1,5 mld dolarów, czyli około 3000 dolarów za utwór przy około 500 tys. tytułów, z obowiązkiem zniszczenia pirackich zbiorów. Ugodę prawomocnie zatwierdzono 20 lipca 2026 r. Dla praktyki oznacza to, że sposób pozyskania danych treningowych bywa ważniejszy niż sam fakt trenowania, a rozstrzygnięcie zakończone ugodą nie tworzy wiążącej wykładni.

Dwie sprawy skierowano do Divisional Court i wyznaczono na wspólną rozprawę w trybie jurysdykcji Hamid, czyli własnego uprawnienia sądu do egzekwowania obowiązków pełnomocników wobec sądu. W obu do akt trafiły nieistniejące orzeczenia i błędny opis stanu prawnego. Sąd wymienił środki, którymi dysponuje, w tym publiczne napomnienie prawnika, obciążenie kosztami, obciążenie pełnomocnika kosztami niepotrzebnie poniesionymi przez stronę, odrzucenie sprawy, zawiadomienie organu nadzoru zawodowego, wszczęcie postępowania o obrazę sądu i zawiadomienie policji. Wobec barrister w sprawie Ayinde uznał, że próg wszczęcia postępowania o obrazę sądu został osiągnięty, ale postępowania nie wszczął, wskazując m.in. na pytania o możliwe uchybienia osób odpowiedzialnych za jej szkolenie i nadzór oraz zaznaczając, że nie jest to precedens. W sprawie Ayinde sąd skierował sprawę barrister do jej organu nadzoru zawodowego, a sprawę solicitora do Solicitors Regulation Authority. W sprawie Al-Haroun solicitor sam zgłosił się do Solicitors Regulation Authority, a sąd zapowiedział także własne zawiadomienie. Wobec barrister w tej sprawie sąd uznał, że próg skierowania do Bar Standards Board nie został osiągnięty. Z uzasadnienia: „Istnieją poważne konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości i zaufania publicznego do systemu sprawiedliwości, jeżeli sztuczna inteligencja jest niewłaściwie używana”, a odpowiedzialność za sprawdzenie materiału obciąża także tego, kto korzysta z pracy innych, tak samo jak przy pracy aplikanta. Sąd zapowiedział, że na kolejnych rozprawach w tym trybie będzie pytał, czy osoby kierujące kancelarią lub zespołem wykonały swoje obowiązki nadzorcze. Kancelaria, w której przy pismach korzysta się z narzędzi AI, powinna umieć wykazać, jak kierujący zespołem nadzorują sprawdzanie powołanych orzeczeń.

Organizacja konsumencka wystąpiła o zabezpieczenie zakazujące spółce wykorzystywania treści publikowanych publicznie przez użytkowników serwisów społecznościowych do trenowania modeli. Sąd wniosku nie uwzględnił. W ocenie pobieżnej przyjął, że interes gospodarczy w rozwijaniu modeli mieści się w prawnie uzasadnionym interesie z art. 6 ust. 1 lit. f RODO oraz że trenowanie na bardzo dużym zbiorze jest niezbędne, bo celu nie da się osiągnąć środkiem mniej ingerującym. W wyważeniu wziął pod uwagę ograniczenie do treści już publicznie dostępnych, informację przekazaną użytkownikom przed rozpoczęciem przetwarzania, możliwość wniesienia sprzeciwu oraz zmiany ustawień widoczności profilu. Co do danych szczególnych kategorii przyjął, że trafią one do zbioru treningowego, ale zastosował zawężającą wykładnię art. 9 RODO wobec przetwarzania, które nie jest celowo na takie dane ukierunkowane. To jedno z pierwszych orzeczeń sądu europejskiego w tej sprawie. Sam sąd zaznaczył, że nie znalazł wcześniejszego orzecznictwa. Przy powoływaniu się na nie trzeba podawać dwa zastrzeżenia, które w obiegu zwykle znikają, czyli to, że jest to ocena pobieżna w trybie zabezpieczenia, a stan faktyczny dotyczy platformy mającej bezpośrednią relację z użytkownikiem, nie zaś dowolnego wdrożenia na cudzych danych.

Postępowanie wobec amerykańskiej spółki udostępniającej chatbota, wobec której organ zastosował już wcześniej ograniczenie przetwarzania. Organ ustalił, że spółka nie wskazała podstaw prawnych dla poszczególnych operacji na danych użytkowników. Informacja o przetwarzaniu była niekompletna i udostępniona wyłącznie po angielsku, mimo że usługa była oferowana we Włoszech. Spółka deklarowała wykluczenie małoletnich z grona odbiorców, a jednocześnie nie miała żadnego mechanizmu weryfikacji wieku ani przy rejestracji, ani w trakcie korzystania. Sprawdzenie techniczne wykazało, że mechanizm wdrożony później nadal ma braki. Organ stwierdził naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a i c, art. 6, art. 12 i 13 oraz art. 24 i art. 25 ust. 1 RODO, nałożył karę pieniężną i nakazał umożliwić użytkownikom we Włoszech proste i skuteczne wykonywanie praw, w tym prawa sprzeciwu. Odrębnie zastrzegł zbadanie legalności przetwarzania w całym cyklu życia systemu generatywnego, w tym sposobu trenowania modelu. To praktyczny wzorzec dla każdego, kto udostępnia chatbota, bo organ nie oceniał jakości modelu ani jego odpowiedzi, tylko rzeczy podstawowe. Obsługę użytkownika rozliczono osobno i wcześniej niż trenowanie, więc zgodność interfejsu nie przesądza o zgodności całości.

Zgłaszający wystąpił o rejestrację obrazu, wskazując w formularzu, że powstał on samodzielnie w stworzonym przez niego systemie, bez twórczego udziału człowieka. Jako autora wpisał maszynę, a siebie jako uprawnionego z tytułu własności systemu. Urząd odmówił rejestracji, sąd okręgowy odmowę utrzymał, a sąd apelacyjny utrzymał ten wyrok. Ustalił, że ustawa wymaga, aby autorem był człowiek, i wyprowadził to z konstrukcji samej ustawy, wskazując, że przepisy liczące czas ochrony od śmierci autora, o dziedziczeniu praw, o zdolności do zawierania umów oraz o obywatelstwie i miejscu zamieszkania autora dają się stosować wyłącznie do osób fizycznych. Sąd zastrzegł jednocześnie, że nie rozstrzyga, jaki stopień udziału człowieka wystarcza do objęcia ochroną wytworu powstałego przy pomocy narzędzia, bo skarżący sam przyjął, że takiego udziału nie było. W Polsce odpowiedź jest ta sama, choć na innej podstawie, bo utwór to przejaw działalności twórczej człowieka. Dla praktyki ważne jest to, czego sąd nie przesądził, czyli gdzie leży próg wkładu człowieka. To pytanie wraca w każdej umowie o przeniesienie praw do materiałów przygotowanych z użyciem narzędzi generatywnych.

Klientce odmówiono umowy na telefon komórkowy po zautomatyzowanej ocenie zdolności płatniczej. Domagała się informacji o logice oceny, a spółka broniła się tajemnicą przedsiębiorstwa. Trybunał wyjaśnił, że „istotna informacja o zasadach podejmowania decyzji” wymaga nie ujawnienia algorytmu ani kodu, lecz opisania procedury i zastosowanych zasad w sposób zwięzły, przejrzysty i zrozumiały, tak żeby osoba mogła sprawdzić, jakie jej dane wykorzystano i w jaki sposób wpłynęły na wynik, oraz zakwestionować decyzję. Trybunał dodał, że sama tajemnica przedsiębiorstwa nie jest podstawą do odmowy, natomiast gdy administrator uważa informację za chronioną, ma ją przekazać organowi nadzorczemu lub sądowi, a ten waży kolidujące interesy. Wyrok wypełnia treścią to samo, czego AI Act wymaga później po stronie przejrzystości systemów wysokiego ryzyka, i jest praktycznym punktem odniesienia przy odpowiadaniu na wnioski osób, wobec których decyzja zapadła w sposób zautomatyzowany.

Wydawca bazy prawniczej pozwał twórcę wyszukiwarki orzecznictwa, który do zbudowania danych treningowych wykorzystał tezy redakcyjne z tej bazy. Sędzia zrewidował własne rozstrzygnięcie z 2023 r. i orzekł na korzyść wydawcy, uznając naruszenie praw do 2243 tez oraz odrzucając obronę opartą na dozwolonym użytku. Z czterech przesłanek fair use dwie przypisał pozwanemu (charakter utworu i zakres wykorzystania), a dwie powodowi (cel i charakter korzystania oraz wpływ na rynek), przy czym rozstrzygnął, że przeważają te ostatnie. Sprawa dotyczy narzędzia, które nie generuje tekstu, tylko wyszukuje, więc przenoszenie jej wprost na modele generatywne jest nieuprawnione. Sąd Apelacyjny dla Trzeciego Okręgu, który przyjął zażalenie w trybie wpadkowym i wysłuchał stron 11 czerwca 2026 r., utrzymał to orzeczenie w mocy wyrokiem z 29 września 2026 r. (No. 25-2153). Termin na wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przedłużono do 3 listopada 2026 r., więc rozstrzygnięcie nie jest jeszcze ostateczne.

Sprawa o kontrolę sądową decyzji trybunału odwoławczego w sprawie imigracyjnej. Pełnomocnik skarżącego powołał w zmienionej skardze i w piśmie procesowym siedemnaście nieistniejących orzeczeń sądów federalnych oraz osiem rzekomych cytatów z decyzji trybunału, których w niej nie było. Wykaz nieistniejących powołań przedstawiła strona przeciwna. Po zwróceniu uwagi pełnomocnik wysłał do sądu wiadomość z poprawionym pismem bez wiedzy i zgody drugiej strony, co sąd zakwalifikował jako niedopuszczalny kontakt jednostronny. Zapytany przyznał, że wyszukał orzeczenia narzędziem AI, uznał, że streszczenie dobrze się czyta, i złożył pismo bez sprawdzenia. Rozprawa główna przepadła. Sąd zarządził skierowanie sprawy do organu nadzoru nad zawodem w Nowej Południowej Walii wraz z kompletem dokumentów, wskazując na interes publiczny w tym, żeby nadzór wiedział o takich przypadkach, a okoliczności łagodzące pozostawił do oceny temu organowi. Dla praktyki oznacza to, że szybka korekta pisma nie zamyka sprawy, a próba prostowania błędu poza wiedzą drugiej strony pogarsza położenie pełnomocnika.

Po żądaniu informacji spółki odpowiedziały organowi, że nie działają we Włoszech i nie podlegają prawu europejskiemu. Organ uznał tę odpowiedź za dalece niewystarczającą i stwierdził brak współpracy w rozumieniu art. 31 RODO. Sama odpowiedź „nie podlegamy RODO” stała się tu podstawą osobnego zarzutu. Ustalił ponadto, że informacja o przetwarzaniu była niekompletna i dostępna wyłącznie po angielsku, że nie wskazano warunków legalności przetwarzania, że wykonywanie praw osób było utrudnione, że dane użytkowników przechowuje się w Chinach bez gwarancji wymaganych rozporządzeniem oraz że spółki nie wyznaczyły na piśmie przedstawiciela w Unii wbrew art. 27. Na tej podstawie orzekł ograniczenie przetwarzania danych osób znajdujących się na terytorium Włoch i równocześnie wszczął postępowanie wyjaśniające. Przy ocenie darmowego narzędzia spoza Unii sprawdź przed wdrożeniem te same rzeczy, na których organ oparł zarzuty, czyli czy wyznaczono przedstawiciela w Unii, czy informacja jest dostępna w języku odbiorcy, czy wskazano podstawę prawną i gdzie fizycznie leżą dane.

Organ zakończył postępowanie w sprawie ChatGPT, nakładając 15 mln euro kary i nakazując półroczną kampanię informacyjną we włoskich mediach. Zarzuty dotyczyły braku właściwej podstawy prawnej przetwarzania danych osobowych wykorzystanych do trenowania modelu, niedopełnienia obowiązków informacyjnych wobec użytkowników, braku skutecznej weryfikacji wieku oraz niezgłoszenia organowi naruszenia ochrony danych z marca 2023 r. Decyzję ogłoszono 20 grudnia 2024 r. Sprawa skończyła się jednak inaczej, niż relacjonowała ją wtedy prasa branżowa. Trybunał w Rzymie uchylił decyzję 18 marca 2026 r., przyjmując zarzut braku właściwości. W toku postępowania spółka ustanowiła jednostkę organizacyjną w Irlandii, co uruchamiało mechanizm kompleksowej współpracy z art. 55 i 56 RODO i przenosiło sprawę do organu wiodącego. Sąd nie oceniał zarzutów co do istoty. Kara bywa nadal cytowana jako obowiązująca, więc łatwo o powielanie nieaktualnego stanu sprawy.

Sprawa dotyczyła dostępu do świadczeń zdrowotnych dla dziecka ze spektrum autyzmu. Sędzia sądu obwodowego w Kartagenie, orzekając w drugiej instancji 30 stycznia 2023 r., zamieścił w uzasadnieniu fragmenty uzyskane z ChatGPT i to ujawnił. Trybunał Konstytucyjny uznał, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia prawa do rzetelnego procesu, ponieważ sędzia podjął rozstrzygnięcie samodzielnie, a narzędzia użył pomocniczo, po sformułowaniu własnej oceny. Trybunał nie zakazał korzystania z narzędzi generatywnych w sądach, lecz sformułował kryteria dopuszczalnego użycia, w tym jawność (wskazanie, gdzie i jak narzędzia użyto), obowiązek sprawdzenia wyników przez sędziego, zakaz zastępowania rozumowania sędziego przez model oraz uwzględnienie ryzyka nieścisłości, konfabulacji i uprzedzeń algorytmicznych. Radzie Sądownictwa nakazał wydanie wytycznych w terminie czterech miesięcy. To najpełniejsze jak dotąd orzeczenie sądu konstytucyjnego o użyciu AI w orzekaniu.

Sprawa rodzinna o kontakty ojca z dziećmi przebywającymi w Chinach. Pełnomocniczka ojca powołała dwa nieistniejące orzeczenia wygenerowane przez ChatGPT. Wycofała je przed rozprawą, ale druga strona zdążyła ponieść znaczny nakład pracy na ustalenie, czy istnieją, łącznie z zatrudnieniem osoby do kwerendy. Matka wystąpiła o koszty w podwyższonej stawce (special costs). Sąd tego żądania nie uwzględnił, uznając, że nie wykazano nagannego zachowania w rozumieniu wymaganym dla tej kategorii, i wskazał, że ocena postępowania prawnika należy do samorządu. Jednocześnie obciążył pełnomocniczkę osobiście kosztami dodatkowej pracy wywołanej nieistniejącymi orzeczeniami, wyliczonymi za cztery półdniowe stawki, oraz nakazał jej przejrzeć wszystkie prowadzone przed tym sądem sprawy, natychmiast zawiadomić sąd i strony przeciwne, jeżeli w złożonych materiałach są cytaty z narzędzi generatywnych, i złożyć raport w ciągu 30 dni. Z uzasadnienia: „generatywna AI nadal nie zastępuje wiedzy zawodowej, której wymiar sprawiedliwości wymaga od prawników” (tłumaczenie własne). Mechanizm jest tańszy dla sądu i dotkliwszy dla prawnika niż grzywna, bo nie wymaga wykazania złej wiary. Najbliższy polski odpowiednik to art. 103 k.p.c.

Pasażer kupował bilet po śmierci bliskiej osoby i zapytał chatbota na stronie przewoźnika o taryfę żałobną. Chatbot odpowiedział, że o zniżkę można wystąpić także po locie, w ciągu 90 dni, co było sprzeczne z regulaminem opublikowanym na innej podstronie tego samego serwisu. Przewoźnik odmówił zwrotu różnicy w cenie i twierdził w postępowaniu, że nie odpowiada za chatbota, bo jest on odrębnym bytem. Trybunał ten argument odrzucił, uznając, że chatbot to element strony przedsiębiorcy, a przedsiębiorca odpowiada za wszystkie informacje na swojej stronie, niezależnie od tego, czy pochodzą ze statycznej podstrony, czy z okna rozmowy. Trybunał przyjął, że w relacji między usługodawcą a konsumentem istniał obowiązek staranności, i zasądził 650,88 dolarów kanadyjskich odszkodowania za wprowadzenie w błąd. Dla wdrożeń w obsłudze klienta oznacza to, że ryzyko kontraktowe i informacyjne zostaje po stronie wdrażającego, a nie dostawcy modelu.

Pierwsze orzeczenie Trybunału o art. 22 RODO. Niemieckie biuro informacji gospodarczej wyliczało w sposób zautomatyzowany wskaźnik prawdopodobieństwa spłaty zobowiązań i przekazywało go kredytodawcom. Trybunał uznał, że samo wyliczenie takiego wskaźnika stanowi „zautomatyzowaną decyzję w indywidualnym przypadku” w rozumieniu art. 22 ust. 1 RODO, o ile odbiorca opiera na nim w decydującym stopniu swoje rozstrzygnięcie o zawarciu, wykonaniu lub rozwiązaniu umowy. Obowiązki z art. 22 obciążają wtedy także podmiot wyliczający ocenę, a nie wyłącznie tego, kto na jej podstawie odmawia klientowi umowy. Dla systemów opartych na AI oznacza to, że przy dostarczaniu modelu scoringowego innej organizacji nie da się przenieść całego ciężaru zgodności na odbiorcę. Wyrok jest wcześniejszy niż AI Act, ale opisuje ten sam układ ról, który rozporządzenie nazywa dostawcą i podmiotem stosującym.

Sprawa o karę za niezgłoszenie podatku od zysków kapitałowych. Podatniczka, działająca bez pełnomocnika, złożyła pismo powołujące dziewięć wcześniejszych orzeczeń trybunału, w których podatnicy mieli wygrać. Ani trybunał, ani administracja skarbowa nie odnaleźli żadnego z nich. Trybunał ustalił, że orzeczenia „nie są autentycznymi wyrokami FTT, lecz zostały wygenerowane przez system AI taki jak ChatGPT”, przy czym przyjął, że podatniczka nie wiedziała o ich nieprawdziwości. Wskazówką były powtarzające się identyczne sformułowania i amerykańska pisownia „favor” w sześciu z dziewięciu streszczeń. Odwołanie oddalono. Trybunał odnotował różnicę wobec sprawy Mata v. Avianca, w której przedstawiono pełne, dłuższe teksty, tu wyłącznie streszczenia, w których wad było mniej. Sprawa pokazuje, że powoływanie nieistniejących orzeczeń nie ogranicza się do zawodowych pełnomocników i dotyczy też stron działających samodzielnie.

Powód wygenerował obraz w programie Stable Diffusion, wpisując polecenia pozytywne i negatywne oraz ustawiając liczbę kroków generowania, wymiary, współczynnik prowadzenia poleceń i ziarno losowe, wielokrotnie zmieniał parametry, wybrał jedną z powstałych wersji i opublikował ją. Pozwana użyła tego obrazu jako ilustracji własnego wpisu, usuwając wcześniej znak wodny z oznaczeniem autorstwa. Sąd uznał obraz za utwór, ponieważ dobór poleceń, ich kolejność, ustawienia parametrów oraz wybór spośród wygenerowanych wersji stanowiły wkład intelektualny powoda i wyrażały jego zindywidualizowane wybory. Za autora uznał człowieka posługującego się narzędziem, a nie model ani jego twórcę. Stwierdził naruszenie prawa do oznaczenia autorstwa oraz prawa do rozpowszechniania w sieci, nakazał przeproszenie i zasądził 500 juanów. To lustrzane odbicie sprawy Thalera, bo rozbieżność między jurysdykcjami dotyczy nie zasady, że autorem jest człowiek, lecz progu jego wkładu. Dla praktyki oznacza to, że o ochronie decyduje udokumentowany przebieg pracy, a nie sam fakt użycia narzędzia.

Pierwsza sprawa, w której sąd ukarał pełnomocników za powołanie nieistniejących orzeczeń wygenerowanych przez model językowy. W sporze o roszczenie z tytułu szkody na osobie pełnomocnik powoda przygotował odpowiedź na wniosek o odrzucenie pozwu, opierając ją na sześciu wyrokach uzyskanych z ChatGPT. Strona przeciwna nie znalazła ich w bazach, sąd dwukrotnie wezwał do przedłożenia pełnych tekstów, a pełnomocnicy podtrzymywali twierdzenia aż do maja 2023 r. Sąd nałożył na dwóch adwokatów i ich kancelarię solidarnie 5000 dolarów kary oraz nakazał zawiadomienie sędziów, których fałszywie wskazano jako autorów nieistniejących orzeczeń. Z uzasadnienia wynika zasada, którą powtarzają potem sądy w innych państwach. Samo skorzystanie z narzędzia AI nie jest naruszeniem, naruszeniem jest przedłożenie sądowi materiału bez sprawdzenia go w wiarygodnym źródle.

Kierowcy platform przewozowych zakwestionowali odłączenie ich od aplikacji za rzekome nadużycia oraz odmowę wyjaśnienia, jak przydzielane są kursy i ustalane stawki. Sąd apelacyjny zmienił niekorzystne dla nich wyroki z 2021 r. i uznał, że dezaktywacja konta była decyzją opartą wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu w rozumieniu art. 22 RODO, ponieważ skutkowała utratą źródła zarobku, a w części spraw także zezwolenia na przewóz. Odrzucił twierdzenie, że w procesie brał udział człowiek. Opisany przez platformę przegląd był w ustalonym stanie faktycznym niewiele więcej niż aktem symbolicznym, więc nie znosił automatycznego charakteru decyzji. Sąd stwierdził też, że tajemnica przedsiębiorstwa nie jest samodzielną podstawą odmowy udzielenia informacji potrzebnych do wyjaśnienia decyzji algorytmicznej. W październiku 2023 r. sąd stwierdził niewykonanie wyroku i zasądził świadczenia pieniężne za zwłokę. Dla polskich pracodawców wdrażających narzędzia oceny lub przydziału pracy wyrok pokazuje test „udziału człowieka” zastosowany do konkretnego systemu. Odwrotny wynik tego samego testu, przy systemie oceniającym obywateli w urzędzie, opisuje wyrok austriackiego sądu administracyjnego w sprawie algorytmu urzędu pracy. Holenderski organ ochrony danych ogłosił 21 sierpnia 2026 r. karę 824 990 000 euro nałożoną na Uber za w pełni zautomatyzowane dezaktywacje kont kierowców, co opisuje osobny wpis rejestru.

Wyrok w sprawie systemu SyRI, którym administracja łączyła dane z rejestrów podatkowych, ubezpieczeniowych i socjalnych, żeby typować osoby do kontroli pod kątem nadużyć w świadczeniach. Powództwo wniosły organizacje praw człowieka, w tym Holenderski Komitet Prawników na rzecz Praw Człowieka. Sąd ocenił samą ustawę i uznał, że nie spełnia wymogów art. 8 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, bo ingerencja w życie prywatne nie została zrównoważona wystarczającymi gwarancjami, a państwo nie ujawniło ani wskaźników ryzyka, ani logiki modelu, przez co osoba typowana nie mogła się bronić. Przepisy o SyRI uznano za niewiążące. Wyrok jest wcześniejszy niż AI Act i nie mówi o „systemie AI” w rozumieniu rozporządzenia, ale dotyczy dokładnie tego, co rozporządzenie reguluje później w załączniku III, czyli typowania osób przez administrację. Dla praktyki oznacza to, że sama podstawa ustawowa nie wystarcza, jeżeli nie towarzyszy jej przejrzystość i możliwość zakwestionowania wyniku.